`VN schuldig aan geweld Oost-Timor'

De Verenigde Naties zijn schuldig aan de bloedbaden die in 1999 op Oost-Timor zijn gepleegd. De voormalige Indonesische legerleider Wiranto uitte deze beschuldiging gisteren in indirecte bewoordingen nadat hij als getuige was verschenen voor een tribunaal waar achttien Indonesische militairen en Timorese militieleiders terecht staan wegens de moord op 115 Oost-Timorezen tussen april en september 1999.

In augustus hielden de VN een volksraadpleging over de vraag of Oost-Timor onafhankelijk zou moeten worden of een autonome status binnen Indonesië moest krijgen. Tachtig procent van de kiezers koos voor het eerste waarna het al opgelaaide geweld tegen de onafhankelijkheidstemmers nog verder toenam. De VN schatten dat duizend mensen zijn omgekomen. De gewelddadigheden werden gepleegd door pro-Indonesische milities die, zo luidt de internationale beschuldiging, gesteund en mogelijk geleid werden door het Indonesische leger, op dat moment onder leiding van Wiranto. Mensenrechtenorganisaties vinden dat hij evenzeer terecht moet staan.

,,De brandende vraag is: waarom brak er chaos uit?'', zei hij na een drie uur durend verhoor, waarin Wiranto niets werd gevraagd over de link tussen leger en milities. ,,Helaas was er één aanzet daartoe, waarop we niet gerekend hadden: oneerlijkheid in de implementatie van de stemming.'' Zonder de organisator van het referendum, de VN, met name te noemen, gaf de voormalige generaal te kennen dat de bloedbaden het gevolg waren van frauduleuze verkiezingen.

Wiranto verklaarde verder dat enkele landen hem hadden gecomplimenteerd omdat er geen buitenlanders waren gedood op Oost-Timor. Drie weken na de stemming werd de Nederlandse journalist Sander Thoenes doodgeschoten door mannen die Indonesische militaire uniformen droegen. De oud-legerleider prees de troepen die destijds onder zijn bevel stonden, maar voor een `Mission Impossible' stonden. ,,Ik ben trots op mijn soldaten en ondergeschikten daar. Want na 23 jaar strijd tussen de voor- en tegenstanders van integratie (met Indonesië), moesten wij ze in één maand verenigen en de voorstanders van onafhankelijkheid beschouwen als broeders en zusters. Toch waren de ordestrijdkrachten in staat het referendum te laten houden zonder dat er een druppel bloed vloeide.'' Vermoedelijk doelt Wiranto op het feit dat de dag van de stemming, anders dan die ervoor en erna, betrekkelijk rustig verliep.