Sir Paul en de AOW'ers

Toen ex-president Bill Clinton vorig jaar een lezing hield op het literatuurfestival van Hay-on-Wye, kreeg hij de lachers op zijn hand met de opmerking dat hij niet meer was dan `het voorprogramma van Paul McCartney.' De 59-jarige ex-Beatle las een dag later voor uit zijn eerste dichtbundel Blackbird Singing, die niet alleen liedteksten bevatte maar ook `gewone' poëzie die was gepubliceerd in The New Statesman. De belangstelling was immens, en waarschijnlijk heeft dat uitgeverij De Bezige Bij ertoe aangezet om McCartney's gedichten in een tweetalige editie uit te brengen.

Het is de vraag of daar in Nederland een publiek voor is – afgezien van de geinponems die op campy meezingavonden succes willen oogsten met liedjes als `Gele onderzeeër' (`In de stad waar mijn wiegje stond/ woonden heel veel AOW'ers') en `Verleden week' (`Toen het leven zo eenvoudig leek/ Wist ik nog niet dat ik me erop verkeek'). Zelfs van bewezen knappe McCartney-teksten als `Eleanor Rigby', een studie in eenzaamheid, en `Penny Lane', een aandoenlijk ik-herinner-me, blijft weinig over in vertaling; Wim T.Schippers' alter ego Harko Wind, die in een grijs verleden letterlijke vertalingen van popsongs te berde bracht, zou er een comeback op kunnen funderen.

Vooral bij het vertalen van de overbekende liedteksten – de bijbehorende muziek valt niet uit te wissen – hadden Job Degenaar, Jan Donkers en Rob van Essen het moeilijk. Te meer omdat ze zichzelf soms oplegden om rijmend en/of streng-ritmisch te vertalen. `When I'm Sixty-Four' werd `Als ik pensioneer' en het neologisme in de titel is alleen maar het begin van een reeks onnatuurlijkheden in de trant van `'k Ben reuze handig, vervang zo een stop/ Als je lampje dooft.' Terwijl `Een dochter vertrekt' (`She's Leaving Home') aardig begint, maar in het refrein ontaardt in regels als `Wij gaven al wat te koop is voor geld'. En tussen de vele hilarische dieptepunten staat ook `Lady Madonna': `Voor wie valt je huurgeld zomaar uit de lucht?/ Dacht je soms dat de euro's groeien op je rug?' – een loepzuiver voorbeeld van de `rijm-abacadabra' waarover in de vertaling van `Backwards Traveller' wordt gerept.

De over het algemeen krakkemikkige vertalingen van de 21 Beatlesongs, en andere megahits als `Kaap van Kintyre' en `Band op de vlucht', vertroebelen de blik op de niet-gezongen poëzie van McCartney. Die varieert van mystiek gebabbel over `gouden aardmeisjes' en gratuit gescheld op de behandeling van proefdieren, tot mislukte nonsensgedichten (dat kon John Lennon beter!) en aandoenlijke odes aan zijn door kanker gesloopte vrouw Linda. Heel af en toe zit er iets goeds tussen, bijvoorbeeld het Chinees aandoende natuurgedichtje `Moon's a mandarin' en het uit sympathieke miniverhaaltjes opgebouwde `Pictures in Song', waarin Sir Paul zijn credo als tekstdichter verwoordt: `Some spend their time'/ Trying to learn how/ To measure the distance/ Between right and wrong// Most of my time has been spent/ Painting pictures in song// I'll be content/ Painting pictures in song.'

Het is een parafrase van McCartneys beroemde apologie-in-hitvorm `Silly Lovesongs' (1977). Laten we hopen dat hij ernaar blijft leven en geen tijd meer verspilt aan overbodige prestigeprojecten als Blackbird Singing.

Paul McCartney: Blackbird Singing. Gedichten en liedteksten 1965-1999. Tweetalige editie, vert. Job Degenaar, Jan Donkers en Rob van Essen. De Bezige Bij/Thomas Rap, 294 blz. €17,50