Goebaidoelina gonst na

Op het podium van De Doelen zat gisteravond het vertrouwde Rotterdams Philharmonisch Orkest. Maar verder kwamen alle solisten en beide koren uit St. Petersburg, dezelfde musici waarmee Valery Gergjev destijds in Stuttgart de première gaf van Sofia Goebaidoelina's Johannes Passion, gecomponeerd voor het Bachjaar 2000 in opdracht van Helmut Rilling van de Internationale Bachacademie.

Rillings project `Passion 2000' leverde vier grootschalige composities op, waarvan Goebaidoelina's door en door Russische Johannes Passion de langste is en de sterkst bezette. De inzet van ondermeer orgel, synthesizer en uitgebreid slagwerk is begrijpelijk. Goebaidoelina wilde het lijdensverhaal doorkruisen met teksten uit de Openbaring van Johannes. En een uittekening van de apocalyps kan nu eenmaal niet zonder al die middelen. Die confrontatie van het tijdelijk verhalende met het buiten tijdelijk eeuwige, is een beproefd model in Goebaidoelina's religieus-filosofische muzikale oeuvre.

Elk van de elf episoden krijgt zijn eigen kleur, daarin komt de bijzondere bezetting goed van pas. Het archaïsche notenmateriaal is oningekleurd op zichzelf te beperkt. Typerend voor Goebaidoelina is het woekeren met een enkele dunne lijn, zoals de spookachtige glinsteringen, ontlokt aan de lage pianosnaar.

Het begin van het tweede blok vormt het dramatisch zwaartepunt, de enige plaats waarin het monumentale en het eeuwige elkaar kruisen. De gitzwarte oer-Russische bas Gennadi Bezzubenkov beschrijft met het lage koper aan zijn zijde de gang naar Golgotha. Daar doorheen bezingt de heldhaftige bariton Fedor Mozhajev de engelen die op hun bazuinen blazen in een regen van hagel, vuur en bloed. Het is in deze typisch Russische scène alsof de grootheden van de Russische muziek van Moessorgski tot Schnittke over Goebaidoelina's schouder heen keken.

Het succes was enorm. Gergjev liet geen moment van verslapping toe. Van de uitvoering ging een schier hypnotische werking uit met de Russische mannenstemmen nog lang in de oren nagonzend. Morgen wordt de uitvoering tijdens de Matinee in Amsterdam rechtstreeks uitgezonden door Radio 4 en dinsdagavond nog eens herhaald.

Concert: Rotterdams Philh. Orkest, leden Mariinski Theater o.l.v. Valery Gergjev. Gehoord: 4/4 De Doelen Rotterdam. Herh.: 6/4 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 6/4 14.15 uur live; 9/4 20.30 uur.