Cover your ass-roman

Voor zijn plezier hoeft niemand de roman Zilverpolder van de kasbeheerder van de provincie Zuid-Holland, Karel Baarspul, te lezen. Wel zou het waardevol kunnen zijn als inkijkje in een waar gebeurd schandaal, bekend als de Ceteco-affaire. Maar dat is meteen het onbevredigende van Zilverpolder: Baarspul vertelt alleen het deel van de waarheid dat hem uitkomt.

Hij beschrijft uitvoerig hoe hij als plichtsgetrouwe ambtenaar slachtoffer is geworden van een cover your ass-complot. Zijn kwelgeesten – onder wie commissaris van de koningin Jantien Vossen-Faut (J. Leemhuis-Stout) en Gedeputeerde Staten van de provincie Zuidland (Zuid-Holland) – wisten al jaren van de financiële risico's die hij als kasbeheerder liep met publiek geld. Ze vonden het volgens Baarspul prachtig: hij maakte `miljoenenwinsten' voor de provincie door geld tegen een lage rente te lenen en het door te lenen aan bedrijven tegen een hogere rente. Maar toen handelshuis Ceteco failliet ging, bleek het een lening van bijna 40 miljoen gulden te hebben van Baarspul, dat het niet kon terugbetalen.

En toen lieten alle politiek verantwoordelijken Baarspul vallen. Hij beschrijft hoe hij zich voelde: `Geschokt dat alle betrokkenen hun handen van het bankieren afgetrokken hadden, zodat hij er opeens helemaal alleen voor stond. Zoals die Chinees die een paar jaar geleden in zijn dooie eentje, met enkel een boodschappentasje, op het Plein van de Hemelse Vrede tegenover tanks had gestaan om als een eenling het barbaarse geweld te weerstaan.'

Een essentieel deel van het verhaal dat Baarspul in Zilverpolder negeert, is tijdens de strafzittingen dezer dagen bekend geworden. Gisteren eiste de Officier van Justitie in Den Haag 18 maanden cel tegen hem. Hij wordt verdacht van valsheid in geschrifte, oplichting en het aannemen van steekpenningen. Pas op pagina 276 van zijn roman meldt hij in een bijzin dat hij `geldelijk' is `beloond' door een bevriende geldmakelaar die hij, als ambtenaar, adviesopdrachten gaf. Het is dus een beetje een cover your ass-roman.

Dit selectieve verslag maakt de overige beschrijvingen van corruptie en imcompetentie van ambtenaren en politici minder geloofwaardig. Hij beschrijft gesprekken à deux tussen minister van Financiën Gert Splinter (Gerrit Zalm) en directeur Frank Mellema van de Nederlandsche Bank (Nout Wellink). Maar hij was nooit bij die gesprekken aanwezig. En de manier waarop Baarspul de psyche van zijn grootste vijanden beschrijft, is zo weerzinwekkend dat het lachwekkend is. Commissaris van de Koningin Jantien Vossen zet hij neer als een zielige vrouw die koste wat het kost hogerop wil komen. Kortom: Baarspul neemt wraak.

Maar stel dat wat hij opschrijft, waar is. Dan weten minister Zalm en Nout Wellink al jaren dat de Indonesische bank `Indon-Bank' (Indover) geld witwast via leningen van Nederlandse overheden. Die bank heeft inmiddels in kort geding geëist dat Zilverpolder uit de handel wordt genomen. En dan wist Commissaris van de Koningin Leemhuis zelfs vóór de Ceteco-affaire dat Ceteco failliet dreigde te gaan, omdat haar echtgenoot namens de huisbank van Ceteco de schulden van het handelshuis behandelde. Echt gemakkelijk kunnen deze herkenbare hoofdrolspelers zich niet voelen als ze Zilverpolder lezen.

Karel Baarspul: Zilverpolder. Met een voorwoord van Micha Kat. Donker, 285 blz. E18,90