Blind date met een zwierige Kreizberg

Yakov Kreizberg dirigeerde gisteravond in het Amsterdamse Concertgebouw bij het Nederlands Philharmonisch Orkest met succes zijn eerste concert sinds hij half februari werd benoemd tot opvolger van chef-dirigent Hartmut Haenchen. Na zestien jaar vertrekt Haenchen wegens de bezuinigingen op het orkest. Hij bouwde het op en hij wil geen getuige zijn van de `afbraak' van het Nederlands Kamerorkest, dat veel minder zal optreden. Ook verdwijnen de concerten in de Beurs van Berlage.

Voor de Russische Amerikaan Kreizberg, die in 2003 officieel aantreedt, telt alleen de toekomst. Hij komt op een sleutelpositie in het Nederlandse muziekleven: hij gaat veel dirigeren in het wereldberoemde Concertgebouw en zal met zijn orkest ook ,,veelvuldig'' optreden bij de Nederlandse Opera in het Amsterdamse Muziektheater, waar Haenchen eerder uitgroeide tot een zeer gerespecteerde en geliefde dirigent. Kreizberg (41) was van 1995 tot 2001 chef-dirigent van de Komische Oper in Berlijn.

Kreizberg stond nog slechts één keer eerder voor het Nederlands Philharmonisch Orkest, afgelopen september. Zoals een van de orkestleden opmerkt, zijn snelle benoeming is een blind date. Maar als Kreizberg na een bescheiden entree voor het orkest staat, kan het orkest beter de ogen openhouden. Kreizbergs stijl van dirigeren is visueel buitengewoon dwingend en hij heeft een groot en effectvol repertoire aan gebaren en houdingen.

Hij is intens geconcentreerd, heeft temperament, zijn elegantie is soms op het geaffecteerde af, met zwier van om elkaar heen rollende armen. Hij leerde dat bij Leonard Bernstein. Kreizberg oogt lang en slank, met zijn scherp gesneden profiel lijkt hij wel de Paganini van het dirigeren, een goochelaar die met zijn toverstokje muziek doet opklinken. Zijn gebaar licht het orkest op en laat de muziek ademen.

Kreizberg dirigeerde uit het hoofd een opmerkelijk concertprogramma. Het populaire Vioolconcert van Bruch werd extreem romantisch en vertederend gespeeld door de jonge Fin Pekka Kuusisto, telkens op één been balancerend. En na de pauze klonk de vijftig minuten durende Vierde symfonie van de onbekende Franz Schmidt (1874-1939), die nog meespeelde als cellist bij de Wiener Staatsoper, toen Gustav Mahler daar de chef was. Net als Mahler verwerkte Schmidt persoonlijke gevoelens in zijn muziek, die zich niets aantrok van het avantgardisme van Schönberg. Deze symfonie heet `Requiem voor een dochter' en dringt de catastrofes en wringende gevoelens terug in een neo-klassiek kader. Onder Kreizberg was het effect markant en indringend.

Concert: Ned. Philh. Orkest o.l.v. Yakov Kreizberg. Gehoord: 4/4 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 6/4.