Zelfmoord of zelfdoding

Het amorele, sussende woord ,,zelfdoding'' is op zijn retour en maakt weer plaats voor doodgewoon ,,zelfmoord''. Wat de oorzaken ook zijn, zelfmoord blijft een gemene streek tegenover de nabestaanden die met een levenslange last worden opgezadeld. Om maar niet te spreken van degenen die het verminkte lijk aantreffen. Ik heb mij indertijd gestoord aan sommige felicitaties voor Herman Brood die zich van een hoteldak had gestort. Bij de Evangelische Omroep reken ik dus op een stichtelijk woord als zelfmoord wordt aangeroerd. Maar bij het goed bekeken jongerenprogramma Jong zat ik daar gisteravond tevergeefs op te wachten. Zelfs het woord God viel niet. De EO is dus de EO niet meer.

Presentator Marc Dik had twee meisjes tegenover zich op zijn divan van wie de voormalige vriendjes zelfmoord hadden gepleegd. Petra's vriend, André, had zich van een flat gestort, een maand nadat zij het had uitgemaakt. Hij liet een kattebelletje voor haar achter: ,,Sorry ik zie het niet meer zitten. Het is misschien gemakkelijk zo maar het is niet anders. Groetjes, André.''

Dat verkleinwoord ,,groetjes'' klinkt bijna pesterig. Het woord ,,gemakkelijk'' had Petra zelf laten vallen toen hij tijdens een etentje met de gedachte van zelfmoord had gespeeld. In de auto die hij had achtergelaten speelde hun favoriete liedje. Geen geruststelling, geen poging om haar verdriet te verzachten. Zodat je denkt aan een wraakoefening waar André de afloop niet meer van heeft meegemaakt.

,,Wat was jouw eerste reactie, toen je het hoorde?'', vroeg Dik.

Petra: ,,Ik was heel erg woedend. Ik heb op de tafel geslagen, geschopt. De politieagent die het had gemeld heeft mij op een gegeven moment neergezet, `ga zitten'. Dit kan niet, dacht ik. Dit mag gewoon niet gebeuren.'' Dat kon ik begrijpen. Waarschijnlijk had ook de gedachte door haar hoofd gespeeld dat ze terecht een einde had gemaakt aan deze moeilijke relatie.

De vriend van Marije had zich zonder uitleg opgehangen. Ze kenden elkaar acht jaar als vrienden en alleen de laatste maanden, toen zij naar Amsterdam was vertrokken om te gaan studeren, was er een onduidelijke amoureuze relatie ontstaan. Uit schuldgevoel omdat ze zomaar weg was gegaan? Hij was depressief, gebruikte medicijnen en hij was al eerder op onverklaarbare wijze met zijn auto zonder veiligheidsriemen tegen een muur gereden. Toen vermoedde Marije al dat er meer aan de hand was dan de politie indertijd dacht.

En wat deed Marc Dik? Hij sprak met Petra over haar schuldgevoel. Hij ging met de meisjes mee naar zelfbedachte rituelen om de zelfmoord van de exen zoals dat heet ,,een plekje in hun leven te geven''. Petra ging nog eens met Dik de Scheveningse pier op waar zij met hem voor het laatst was geweest. Bij zijn afscheidsbrief had hij een afhaalbonnetje met geld voor foto's van die laatste dag achtergelaten en op de pier bekeek zij die nog eens. En zij sprak hem toe met ,,lieve André, het is nu het moment om afscheid te nemen''. Voortaan zou ze andere mensen de hoofdrol gunnen in haar leven. Met Marije richtte de presentator in een Amsterdams café een tentoonstelling in met foto's die de overleden ex had gemaakt. Bij de opening klonk ze glazen champagne met de familie van de overleden jongen.

Je moet toch wat. Maar zo'n zelfmoord zal ondanks zo'n ritueel lang blijven schrijnen. Ik verwachtte dat Dik er meer op in zou gaan. Met een moralistische veroordeling achteraf kom je nergens, maar er zou iets gezegd kunnen worden over ,,de signalen van'' of wat jongeren die wel eens met zelfmoordplannen lopen kunnen doen. Bij wie ze om hulp kunnen vragen. De religieuze coda ontbrak, terwijl zelfmoord bij uitstek een moreel-religieuze kwestie is. Dat duidt op veranderingen bij de EO zelf, die naar het midden opschuift en op de NCRV gaat lijken. Minder orthodoxie. Ik denk wel eens dat EO'ers de jaren zestig verlaat doormaken.

Terwijl ik dit schrijf, zie ik op teletekst bij de Politieke Barometer de orthodoxe ChristenUnie geen winst maken en de SGP zelfs op één zetel verlies staan. Ook die morele bakens worden verzet.