Nederland is niet vol 4

Het artikel van Herman Philipse (14 maart) `Zakelijk debat over migratie is nu geboden' wilde ik instemmend met het navolgende aanvullen. Het zozeer door de spraakmakende gemeente gelaakte gevoelen dat Nederland vol is, kan bezwaarlijk als een verbluffend nieuw inzicht worden aangemerkt. AI in 1927 vond de criminoloog professor W.A. Bonger, een gewichtig man in de SDAP: ,,van afname van huwelijken is geen sprake, en de voortplanting is niet in gevaar, vooral niet in Nederland met zijn angstwekkende bevolkingstoename!'' (Citaat gevonden bij E. van Dieren.) In de roman Ik heb altijd gelijk staat te lezen: ,,Er zijn tien miljoen Nederlanders. Hoeveel miljoen teveel? Een kwart zou willen emigreren, als ze maar de kans kregen.'' (W.F. Hermans, eerste druk reeds in 1951.)

Een hoogstaand man als de arabist J. Brugman zegt onomwonden: ,,Nederland is vol.'' (Elsevier 5 juni 1999.)

AI ten minste 75 jaar heeft men van dit oordeel kunnen kennisnemen, dat immers geen onveranderlijke natuurwet betreft en evenmin aan mode onderhevig lijkt.