Emo-religie spreekt veel jongeren aan

Met zo'n 100.000 gelovigen telt de Pinksterbeweging mee in het religieuze landschap van Nederland, ook door de geloofsafval bij andere denominaties.

,,In Amsterdam gaan er op zondag meer mensen naar de Pinkstergemeenten dan naar alle protestantse Samen-op-Weg-Kerken bij elkaar.''

Voor dr. Cees van der Laan (53), net benoemd aan de Vrije Universiteit tot bijzonder hoogleraar voor de theologie en geschiedenis van het Pentecostalisme, lijdt het geen twijfel: de Pinkstergemeente, in Nederland ruim 100.000 zielen groot, heeft de toekomst. Wereldwijd sowieso: daar groeien de religieuze gemeenschappen die zich kenmerken door een emotionele geloofsbeleving en een sterke gerichtheid op het bovennatuurlijke explosief, met name in Latijns-Amerika, Azië en Afrika. Op het Europese vasteland groeit de Pinksterbeweging vooral in Roemenië en de Oekraïne.

Maar ook in Nederland gaat het de `pentecostalisten' voor de wind. Weliswaar is hier sprake van een kleine groei, maar doordat de aanhang van de traditionele kerken sterk afneemt, groeit automatisch het relatieve gewicht van `emoreligies' als Pinkstergemeenten, evangelische en charismatische bewegingen. Dat geldt met name voor gebieden als Amsterdam Zuid-Oost met grote Surinaamse en Antillaanse gemeenschappen.

Opmerkelijk daarbij is ook dat Pinkstergemeenten en evangelische gemeenten erin slagen aanhang onder jongeren en niet-gelovigen te verwerven.

Van der Laan verklaart dit onder meer uit de emotionele cultuur van de Pinkstergemeenten, het wat ondogmatische, individualistisch getinte ethos dat veel jongeren aanspreekt. Ook is de sterke gemeenschapsvorming aantrekkelijk voor veel ongelovigen, zegt de theoloog Van der Laan.

Alles bij elkaar was het reden voor de Vrije Universiteit in Amsterdam om een aparte leerstoel voor de Pinkstergemeente in te richten. Het past in het streven van de Vrije Universiteit om niet alleen theologen voor de traditionele kerken op te leiden, maar ook voor andere religieuze gemeenschappen. Bovendien verhuist binnenkort de Azusa Theologische Hogeschool in Lunteren waar voorgangers voor de evangelische en Pinkstergemeenten worden opgeleid, naar de Vrije Universiteit. Van der Laan is directeur van deze opleiding. Hij ziet de leerstoel die hij aan de VU gaat bekleden als een ,,nieuw teken van emancipatie van de Pinkstergemeenten in Nederland.''

Is het niet opmerkelijk dat een tamelijk rationalistisch theologisch bolwerk als de VU een leerstoel inricht voor de wat emotioneler getinte Pinkstertraditie?

,,Niet helemaal. De theoloog Brinkman, decaan van de theologische opleiding van de VU, heeft wel eens gezegd dat gereformeerden een beetje vergeten waren dat Calvijn ook de theoloog van de Heilige Geest was.''

Wat bedoelde hij daarmee?

,,Ook Calvijn heeft veel gedacht en geschreven over de gave van de profetie, de gave van het Woord van God dat een gewone gelovige kan ontvangen, de gave van het spreken in tongen of vreemde talen die niet direct voor buitenstaanders begrijpelijk zijn.''

Zijn de Pinkstergelovigen de Jomanda's van het moderne christendom?

,,Die vergelijking is geen compliment voor de Pinkstergemeente. De geest van Jomanda is een heel andere dan de geest van de Pinkstergelovige.''

Wat is de bijdrage van de Pinkstergemeenten aan de publieke zaak? Zijn zij net zo actief in het bouwen van scholen en ziekenhuizen en het zich mengen in het politieke en maatschappelijke debat als Abraham Kuyper, grondlegger van de VU, destijds was?

,,Nee. Juist gezien dat persoonlijk getinte geloof, die neiging je leven in dienst van God te stellen, moeten wij soms wat meer wijzen op de noodzaak om maatschappelijk actief te zijn. Bovendien zijn we nog met te weinigen om met eigen scholen te kunnen komen. Kinderen uit Pinkstergemeenten gaan nu vaak naar evangelische scholen die er al wel zijn. Er waren op het niveau van hulp aan daklozen, asielzoekers, en drugsverslaafden altijd al activiteiten van leden van Pinkstergemeenten. Ik verwacht dat die activiteit, dat naar buiten treden, alleen maar sterker zal worden na onze organisatorische fusie met Evangelische gemeenten die onlangs tot stand is gebracht. Bovendien zijn er in de ChristenUnie politici actief met bindingen aan Pinkstergemeenten.''