De Argentijnse implosie

Domingo Cavallo, de voormalige Argentijnse minister van Economische Zaken, is gearresteerd. Cavallo, ooit de lieveling van de internationale financiële gemeenschap en een held in eigen land, wordt beschuldigd van betrokkenheid bij verboden wapenverkopen begin jaren negentig. Maar daar gaat het niet echt om. Argentinië verkeert in een bodemloze economische crisis, de politieke en morele ontgoocheling is totaal. Cavallo is dan een voor de hand liggende zondebok die moet opdraaien voor de financiële implosie van zijn land.

Argentinië hoopt op een reddingslijn van het Internationale Monetaire Fonds, maar dat is niet genegen de geplaagde regering van president Duhalde op korte termijn te hulp te komen. Duhalde kwam in januari aan de macht na een chaotische periode volgend op een straatopstand die eerst minister Cavallo en vervolgens de president de kop kostte. Er vielen tientallen doden en Argentinië verklaarde zichzelf failliet in het grootste landenbankroet uit de geschiedenis. De koppeling van de wisselkoers aan de dollar, de strop waarin Argentinië zich onder leiding van Cavallo had gestoken, werd losgelaten. Sindsdien is de koers van de Argentijnse munt met zo'n 70 procent gekelderd. Anders gezegd: de Argentijnen die afhankelijk zijn van inkomens in pesos, de middenklasse en de lagere klassen, zijn 70 procent armer geworden. Wie geld heeft, heeft dat elders in veiligheid gebracht.

De kern van het Argentijnse drama is dat niemand vertrouwen heeft in de eigen munt. Nadat Cavallo in 1991 de peso aan de dollar koppelde om de hyperinflatie van dat moment te bestrijden, heeft Argentinië zich tien jaar lang gekoesterd in de illusie dat zijn peso even hard was als de dollar. Toen die luchtballon knapte, struikelden de Argentijnen over elkaar om dollars te bemachtigen. Maar de dollarreserves bleken verkwanseld. Hoewel de regering met de bevriezing van bankrekeningen en de confiscatie van spaargelden trachtte de dollar-drain te beteugelen, hebben Argentijnen inmiddels meer dan honderd miljard dollar naar het buitenland gebracht. Dat komt overeen met tweederde van de buitenlandse schuld van het land.

De situatie werd nog absurder toen rechters de bevriezing van de bankrekeningen ongrondwettig verklaarden en het parlement de legitimiteit van de rechters in twijfel trok. De regering verplichtte de banken om vorderingen resp. schulden in dollars tegen verschillende koersen af te wikkelen, waardoor het failliet van de bankensector versneld wordt. Ter beteugeling van de armoede wordt op grote schaal geld bijgedrukt voor sociale programma's, waardoor de vicieuze cirkel van geldontwaarding en vlucht in de dollar wordt versterkt. Het politieke krediet van de regering raakt intussen op.

Het is geen wonder dat het IMF in deze schimmige situatie uitermate terughoudend is. Afgelopen zomer heeft het zich te toegeeflijk getoond en een krediet aan Argentinië verstrekt onder druk van Cavallo terwijl men wist dat de situatie onhoudbaar was. Die fout wil men niet opnieuw maken. De vraag is of de Argentijnse regering de tijd krijgt de augiasstal op te ruimen voordat het te laat is. De arrestatie van Cavallo kan even voor afleiding van het publiek zorgen, de economische ineenstorting wordt er niet door afgewend.