Toen de kijker nog 60 kilo woog

Nostalgie betekent dat je je beste tijd hebt gehad. Er ligt geen toekomst meer voor je. Vandaar mijn lichte weerzin tegen het genre. Vooruitgangsgeloof is even aanvechtbaar, maar vind ik een minder ernstige aandoening. Heimwee naar vroeger ontaardt altijd in heimwee naar de heimwee zelf, een gevoelen dat de omroepen collectief aan het ontginnen zijn. Bijna elke avond komt er wel een jaar of een tijdperk met de bijpassende muziek of rages aan de orde. Toen de breeduit zittende kijker nog 60 kilo woog. Toen de mensen nog beleefd tegen elkaar waren, toen de treinen nog op tijd reden, toen Nederland nog zo leeg was.

De KRO, de omroepzuil van het gevoel, is het verst gevorderd. Het gevoel van.., mensen die zich in een spijkerbroek hebben gewrongen en op aanwijzingen van de regie driftig heen en weer swingen op de klanken van toen. Een ritueel dat in plaats van religie is gekomen. Maar aan de rimpels en kleurspoelingen is te zien dat het niet toen is. Een ritueel aanvaardt de mensen tenminste zoals ze zijn. Vandaar dat ik bij nostalgie al gauw verlang naar iets nieuws.

Toen was geluk heel gewoon, aardig idee, populaire comedy over 1960, maar de serie duurt alweer zo ontzettend lang. En Memories, het opnieuw ontmoeten en omhelzen van de liefdes van toen. Echtgenoot en kinderen zitten er schaapachtig bij te lachen. Zij trakteren de gelukkige op het ontmoeten van hun ex. Afgelopen zaterdag kreeg een vrouw een soort verrassingsparty in de studio met haar voormalige Chileense vrijer met wie het niets werd, want Chili was te ver. De ontmoeting zij haar gegund. Dochterlief had ervoor gezorgd, want ze scheen het vaak over hem te hebben gehad. Interessant conversatie-onderwerp voor haar huidige echtgenoot. Ik bedoel: hedendaagse mensen hebben voor hun huidige huwelijk wel wat relaties achter de rug, maar moet dat zo worden ingewreven? Moet de familie wel bij zo'n liefdesreünie zijn en moeten wij, de kijkers, het wel zien? Zolang er een doelgroep voor is wel, vrees ik. Nostalgie is een populair Libelle-genre waar de commerciële omroep ook weg mee weet. Anita Witzier, de welbespraakte presentatrice van Memories, heeft een extra laag rose op het gezicht, zodat de huid zo glad lijkt als toen. Muziek van de Memories-band om de gevoelens van vroeger te vertolken. Dat deprimeert mij.

Ik vermoed dat programmamakers er ook mee zitten: hoe maak je heimwee eigentijds? Vandaar dat sommigen al die lang vervlogen rages op een snelle en vlotte manier proberen te snijden. De NCRV heeft De televisiejaren, fragmenten van vroeger, gesneden met herinneringen van bekende Nederlanders. Dat borduurt voort op het succes van het 50-jarig televisiejubileum.

Nog sneller gesneden is de ver-Nederlandste versie van de succesvolle BBC-serie I love..., op Net5. Terugblik op zaken die voor tieners in de jaren '80 van levensbelang waren. Het gaat over vroeger, maar de snit is eigentijds. Clipje muziek van vroeger, de populaire film Fame bijvoorbeeld en dan een half zinnetje van popjournalist Bamby Boogert, een opmerking van Jacques Goderie, dan weer een stukje Fame, dan door de muziek heen half verstaanbaar weer wat zinnen van een blond sterretje. Bij zo'n programma merk je hoe ontzettend veel beroemde tv-presentatrices en actrices dit land telt en hoe ze op elkaar lijken. Er blijft niemand meer over als publiek.

Je kunt die bekende Nederlanders inzetten om naar gelijkgestemde doelgroepen te hengelen. Ook zij doen aan nostalgie naar de tijd dat ze nog niet beroemd waren. Maar in plaats van al die in mootjes gehakte interviews zou ik liever een langer verhaal willen zien en dan niet alleen de tienerrages, maar ook de wereld eromheen, het beginnende ik-tijdperk, de kwijnende polarisatie, kruisraketten, krakersrellen, tevreden uitkeringstrekkers. De behandeling van rages als reactie op de tijd leidt tot nieuwe inzichten achteraf.

Maar zo is I love... te fragmentarisch. Vandaar dat de veelgeroemde BBC-serie mij ook niet kon boeien. De heimweelijder is niet uit op nieuwe inzichten. Ik prefereer geschiedenis rauw en zonder make-up.