Het tijdelijk tekort van een superieur pensioensysteem

Uw pensioen vast en zeker? De werknemers en werkgevers die de pensioenwereld bestieren willen wat meer ruimte voor een tijdelijk tekort.

Enron? Nee, een debacle als bij de Amerikaanse energiehandelaar Enron, waar tienduizenden werknemers met het bankroet van hun werkgever ook hun pensioen zagen verdampen, nee, zulke Amerikaanse toestanden zijn hier niet mogelijk.

Topambtenaar G. van Maanen van het ministerie van Financiën stelde de verzamelde leden van de grootste pensioenkoepel van Nederland, die van de bedrijfstakpensioenfondsen, gistermiddag nog maar eens gerust. Nee, Enron, dat is onvergelijkbaar met het Nederlandse pensioenstelsel.

Een overbodige geruststelling eigenlijk, want de werkgevers en werknemers die in de besturen van de ruim 900 pensioenfondsen de dienst uitmaken zijn sinds jaar en dag overtuigd van de (internationale) superioriteit van ,,hun'' systeem.

Meer dan negen van de tien werknemers spaart, doorgaans verplicht, via zijn werkgever voor een aanvullend pensioen bovenop de AOW. De overheid zorgt voor een piekfijn fiscaal regime. Hypotheekrente voor eigen woningen en pensioenpremies zijn de twee grootste aftrekposten bij de fiscus.

Het aanvullend pensioen vertegenwoordigt een formidale berg geld, meer dan 400 miljard euro bij de pensioenfondsen alleen al, een bedrag dat de jaarlijkse Nederlandse productie van goederen en diensten ook na een rampjaar op de aandelenmarkt te boven gaat. Die aandelenmarkt is cruciaal om de toekomstige vergrijzingskosten te kunnen betalen: de helft van het pensioenvermogen is in aandelen belegd.

Kritiek op het Nederlandse pensioenstelsel proberen werkgevers, werknemers en pensioenfondsen, sneller dan voorheen, te pacificeren. Klagen de gepensioneerden steeds luider over gebrek aan inzicht in de jaarlijkse inflatievergoedingen (indexatie), die overigens alleen hoeven worden uitgekeerd als de fondsen voldoende vermogen hebben? De Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) waarbij de grote jongens zijn aangesloten zoals ABP (overheid en onderwijs), PGGM (zorg en welzijn), Bouwnijverheid en de metaalsector, belooft volgend jaar uitgebreide overzichten.

Wil staatssecretaris H. Hoogervorst van Sociale Zaken dat de pensioenwereld zijn klanten helder informeert over hun pensioenaanspraken, dan kondigt voorzitter T. Wennekus van de VB een week later aan dat de werkgevers en werknemers in hun eigen overlegforum Stichting van de Arbeid al een werkgroep hebben. Sociale Zaken en de pensioenkoepels overleggen nu eenmaal zeer regelmatig. ,,De sector staat niet bekend om zijn spontane neiging tot transparantie'', liet directeur F. Prins van de VB zich afgelopen week bij een persbriefing ontvallen.

Haagse politici willen werkgevers en werknemers, die moeten meehelpen om van het WAO-dossier geen Enron-debacle te maken, niet voor de voeten lopen met pensioenregelgeving. Maar tussen werknemers en werkgevers enerzijds en Hoogervorst, het kabinet en de gepensioneerden groeit wel een tegenstelling over de zekerheid die een pensioenfonds moet bieden.

Hoogervorst wil, in weerwil van een advies van de Sociaal-Economische Raad, een ander overlegforum van werkgevers en werknemers, de zaken houden zoals zij nu zijn. Een pensioenfonds moet steeds aan zijn verplichtingen kunnen voldoen. Punt uit. Geen Enron. De sociale partners willen uit kostenoverwegingen meer ruimte. Een tijdelijk tekort in het pensioenfonds moet kunnen, maakte VB-voorzitter Wennekus gisteren duidelijk.

Tegelijkertijd wil ook de VB dat de uitbetaling van de pensioenen, op het moment dat de verplichting er is, en dat kan over 30 jaar zijn, wel gegarandeerd blijft. Een tijdelijk tekort én een uitbetalingsgarantie lijken de kwadratuur van de cirkel, tenzij de pensioenkoepels het idee van een garantiefonds voor de pensioenwereld, dat zij een half jaar geleden van de hand wezen, willen heroverwegen.