Hervormers boeken winst in Oekraïne

De parlementsverkiezingen van zondag in Oekraïne hebben de positie van president Leonid Koetsjma verzwakt; in het nieuwe parlement maken initiatieven voor hervormingen weer een kans, zo menen waarnemers in Kiev.

Volgens de officiële einduitslag, gisteren in Kiev bekendgemaakt, kreeg `Onze Oekraïne', het liberale partijenblok onder leiding van de hervormingsgezinde ex-premier Viktor Joesjtsjenko, met 23,57 procent van de stemmen 112 van de 450 zetels in het parlement. Het Koetsjma-gezinde blok Voor een Verenigde Oekraïne kreeg beduidend minder stemmen – 12,05 procent – maar bijna evenveel zetels: 101. Die discrepantie wordt veroorzaakt door het kiessysteem: de helft van de 450 parlementariërs wordt direct volgens een districtenstelsel gekozen, de andere helft proportioneel op nationale partijlijsten. Als gevolg van dat systeem kreeg de communistische partij, die met 20,02 procent van de stemmen hoog scoorde, toch maar 66 zetels: in slechts weinig districten eindigden communisten op de eerste plaats. In het oude parlement zaten nog 113 communisten.

De oppositionele socialisten veroverden 24 zetels (met 6,95 procent van de stemmen), de sociaal-democraten van oud-president Kravtsjoek eindigden met 6,20 procent van de stemmen eveneens op 24 zetels en het centrum-rechtse Joelia Timosjenko blok kreeg er 21 (met 7,22 procent). Vier zetels kwamen terecht bij de Democratische Unie, vijf bij andere kleine partijen. 93 zetels werden door onafhankelijke kandidaten gewonnen.

Volgens Vladimir Malinkovitsj, directeur van een politiek onderzoeksinstituut in Kiev, hebben president Koetsjma en zijn bondgenoten ,,een zware nederlaag geleden'', ondanks ,,de bestuurlijke druk en de fraude door de autoriteiten''. Naar zijn mening zijn onder de 93 onafhankelijken in het parlement veel liberalen die met Joesjtsjenko zouden willen samenwerken. ,,De oppositie zal in staat zijn de 300 stemmen te verenigen die haar in staat stellen de grondwet te wijzigen en de presidentiële bevoegdheden te beperken.'' De uitslag van de verkiezingen toont volgens hem aan dat de Oekraïeners Koetsjma in groeiende mate wantrouwen wegens de vele schandalen waarbij hij is betrokken en zijn sabotage van liberale hervormingen.

Politici van de oppositie hebben gisteren opnieuw geklaagd over de vele gevallen van fraude en intimidatie bij de verkiezingen. Daarvan heeft vooral de Koetsjma-gezinde partijencombinatie Voor een Verenigd Oekraïne flink geprofiteerd. Joesjtsjenko sprak van ,,cynische manipulaties''. De waarnemersmissies van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), de Raad van Europa en het Europees parlement oordeelden gisteren in hun slotconclusies dat er sprake was van ,,imperfecties'' maar dat ze zich toch ,,aangemoedigd'' voelen door ,,de gerealiseerde vooruitgang'' in vergelijking met eerdere verkiezingen in Oekraïne.