Pieter Bouw bij Swiss op herhaling

Op paaszondag is de nieuwe luchtvaartmaatschappij Swiss geboren: het bedrijf dat het failliete Swissair moet vervangen. Bestuursvoorzitter van de Zwitserse maatschappij is Pieter Bouw, oud-topman van KLM.

Als hij het podium beklimt, gaat er een mager applausje op. Pieter Bouw, sinds 6 december 2001 bestuursvoorzitter van Swiss, is nog geen bekende Zwitser. Toch is er wel wat veranderd in de amper vier maanden dat hij bezig is. Hij spreekt aanzienlijk beter Duits. Hij lijkt plezier te hebben in het jonge managementteam dat hem omringt.

Toen het in oktober misging met de Zwitserse luchtvaartmaatschappij Swissair, werd Bouw gepolst. De Zwitsers hadden hem leren kennen bij het project Alcazar in 1993, toen de fusie tussen KLM, Swissair, SAS en Australian Airlines afketste op de keuze van een Amerikaanse partner.

Op Swiss, dat uit de Swissairdochter Crossair voortkwam, rust nu een zware hypotheek. Dankzij een kapitaalinjectie van zo'n 2,3 miljard Zwitserse frank (1,57 miljard euro) overheidsgeld is Swiss van start gegaan. Op een omzet van 3,2 miljard frank is het eerste jaar een verlies van 1,1 miljard ingecalculeerd. Ook zijn er juridische claims te verwachten. De honderden schuldeisers van het failliete Swissair zullen Swiss niet ongemoeid laten. Enkele vragen aan de 61-jarige Swiss-topman Pieter Bouw.

Wat beschouwt u als uw grootste uitdaging bij Swiss?

,,Dat we een nieuwe airline kunnen vestigen met de steun van verschillende investeerders in dit land en de overheid. We proberen het maximale uit de Zwitserse en de internationale markt te halen door ons helder te positioneren aan de bovenkant van de markt. Verder is het een opgave om de verschillende culturen van het oude Swissair en Crossair te verenigen tot iets nieuws. Dat heb ik met de alliantie tussen KLM en Northwest ook meegemaakt: hoe maak je van twee verschillende sterke culturen iets herkenbaars?''

Hoe denkt u dat voor elkaar te krijgen? De onderhandelingen met het personeel zijn nog niet eens afgerond.

,,We zien dat mensen op basis van hun deskundigheden elkaar stimuleren. Bij functies als marketing, techniek en vluchtoperaties gaat de samenwerking tussen oud-Crossair- en Swissairmedewerkers erg goed. Maar met name bij de piloten moet er nog heel wat gebeuren.''

De Swissairtoestellen hadden op het laatst nog maar een bezettingsgraad van 51 procent. Hoe wilt u het vertrouwen van de passagiers terugwinnen?

,,Je wint vertrouwen terug door goed en open te communiceren, door punctueel te zijn en door goede verbindingen aan te bieden. Swiss vliegt op 126 bestemmingen.''

Swiss richt zich op de bovenkant van de markt, maar wil ook kosten besparen. Is dat geen merkwaardige spagaat?

,,Kosten hebben te maken met de prijs die je betaalt voor het kopen of huren van vliegtuigcapaciteit. De leasecontracten liggen op het moment 30 tot 40 procent lager dan vroeger. Maar kosten hebben ook te maken met het salarisniveau van mensen. Met effectiviteit en efficiency. En wanneer je daarop stevig bespaart, wat wij hebben gedaan, dan heb je de financiële ruimte om extra service te geven, extra kwaliteit te geven aan je klanten.''

U opereert in een penny-markt, uw marges zijn klein, seizoens- en valuta-invloeden zijn groot. Wat is uw strategie tegenover de concurrentie?

,,Die is niet veel anders dan bij KLM: zet altijd de klant op de eerste plaats. We vliegen geen vliegtuigen, maar passagiers, vracht, en post. We gaan niet concurreren met maatschappijen als Easyjet en Ryanair, dat is een volstrekt andere markt. Maatschappijen als Lufthansa en KLM mikken wel op dat goedkope segment. Maar wij denken dat we veel succesvoller kunnen zijn door te focussen op die markten die geïnteresseerd zijn in kwaliteit.''

U heeft zojuist een alliantie gesloten met American Airlines. Wat maakt Swiss tot een aantrekkelijke partner?

,,De One World-alliantie tussen British Airways en AA is de laatste tijd onder druk komen te staan. Daardoor was AA op zoek naar een toegangspoort tot de midden-Europese markt en die in het Midden-Oosten en Afrika. Daaraan kan Swiss door de geografische ligging van Zürich een belangrijke bijdrage leveren. Swiss heeft een sterke strategische positie in de Europese markt, en is minder sterk gepositioneerd op de intercontinentale markt.''

Er zullen van de zijde van Swissairs schuldeisers ongetwijfeld nog claims komen. Zeker van het Belgische Sabena, dat in de val is meegesleurd.

,,Vooral vanwege het risico tegenover de schuldeisers hebben we de naam Swissair niet overgenomen. Hoe aantrekkelijk dat ook geweest zou zijn. We hebben op basis van Crossair een nieuwe vloot aangeschaft, mensen aangenomen en als Swiss nieuwe landingsrechten gekregen. Natuurlijk zullen de claims komen, maar die gaan richting Swissair, daar staan wij buiten. Voor alle zekerheid hebben we een reservering van 100 miljoen Zwitserse franks vrijgemaakt voor de kosten van de rechtsvoorziening.''

Wanneer denkt u enig inzicht te hebben of Swiss aanslaat?

,,In 2002 proberen we onder het verlies van 1,1 miljard franks te blijven. Of dat lukt zal in het tweede halfjaar kunnen blijken. In 2003 willen we break-even draaien. Daarna moet winst worden gemaakt.''

Helpt het dat u geen Zwitser bent?

,,Het heeft zeker voordelen. Ik heb de neiging van buiten naar binnen te kijken in plaats van andersom, dat is voor Zwitsers best iets nieuws. Bovendien maak ik geen deel uit van het sociale en politieke circuit, waardoor ik wat onafhankelijker kan nadenken en contacten kan leggen. Misschien heeft het ook een aantal nadelen, maar dat zal op termijn misschien nog wel blijken.''