Een test voor tv-deskundigen

Televisiedeskundigen vielen bij de Grote Geschiedenis Quiz door de mand. Op de vraag of er in Nederland ooit kruisraketten met kernkoppen waren geplaatst zag ik Rob van Wijk van instituut Clingendael de ja-variant invullen. Er waren volgens hem 24 kruisraketten geplaatst in Nederland.

Ik geloofde mijn ogen niet. Ik draaide nog eens terug. Ja, Van Wijk had toch echt het foute antwoord B aangekruist. Hoe is dat mogelijk? In de tijd van de kruisraketten zat Van Wijk bij het ministerie van Defensie en moet hij dus tot in de details op de hoogte zijn geweest van de afspraak tussen Rusland en Amerika om niet te plaatsen. Het lag dus niet aan een gebrek aan historische kennis. Hij was domweg zijn eigen geschiedenis vergeten. Hij had een black-out.

De anders zo ontspannen Van Wijk moet zenuwachtig zijn geweest. Voor een televisiedeskundige is een testsituatie ongebruikelijk. Normaal hangt Nova aan de lippen van Rob van Wijk, ook als zijn beweringen van november tegenovergesteld zijn aan zijn voorspellingen van 11 september. Dan werkt vergetelheid in zijn voordeel. Geen enkel antwoord van de tv-deskundige is fout, zolang hij maar een beetje de kranten volgt. Een actualiteitenrubriek heeft alle baat bij geloofwaardigheid, dus nooit zal een presentator kritisch vragen: ,,Ja maar, u zei vorig jaar nog dat alleen een kernbommetje helpt tegen Afghanistan?''

Bij een quiz is slechts één antwoord goed. Wie daar niet tegen kan moet in de jury gaan. Als deskundige andere deskundigen beoordelen. En dan het goede antwoord uitleggen. Dat deed die slimme Maarten van Rossem gisteren bij de geschiedenisquiz.

Collega-tv-historicus Thomas von der Dunk viel al uit bij de eerste ronde. Hij deed het slechter dan pijpfitter Paul Kramer. Bij de uitgang dreef Von der Dunk op zijn oude, hooghartige deskundigheidsroutine en zei hij met net iets te weinig ironie dat de vragen die hij niet goed had beantwoord ook niet interessant zijn. In een interview met een onderdanige presentator kom je weg met zo'n uitspraak, maar na het verliezen van een quiz lijkt zo'n verklaring op het verontwaardigd opstappen tijdens een debat.

Nee, dan politicus Thom de Graaf, getraind op tests en tegenspraak. Niets meer te verliezen en niet bang. Hij had geen black-outs en was vol zelfvertrouwen. Hij haalde alle voorronden en verloor op het nippertje van een geschiedenisleraar.

Ik zou de eerste ronde waarschijnlijk niet hebben overleefd, want ik had slechts zeven van de vijftien vragen goed. Ik waande mij een beetje VN-deskundige maar ik wist niet dat de Volkenbond tot 1946 is blijven bestaan. Helaas vertelden ze niet hoeveel punten de winnaars van de eerste ronde hadden. Dan had ik geweten waar ik stond.

Bij een vraag bracht een oud politiek campagnefilmpje de nazi-dreiging in beeld. Iedereen, ook ik, dacht dat dit van voor de oorlog, van de SDAP was. Maar nee, het was de campagne van de PvdA uit 1948. Die campagne verliep rampzalig. Dreigen met het verleden werkt dus averechts. Leek me leerzaam voor de Anne Frank-specialist De Graaf.

Verrassende vragen dus. De mooiste vond ik een foto van een demonstratie. Ik zag een tekstflard ,,bloem'', dus ik dacht aan de Bloemenhove-kliniek, demonstratie voor abortus dus. Tot mijn geruststelling dacht bolleboos De Graaf dat ook. Maar nee, het was een demonstratie voor vrije homoseks met minderjarigen. In 1971 werd het verbod op homoseksuele seks met minderjarigen afgeschaft. Andere tijden. Met beelden erbij interessanter en relevanter dan de gebruikelijke quiz-weetjes.

De anderhalf uur vlogen voorbij. Geschiedenis is boeiender dan spelling, dus deze quiz overtrof het Groot Dictee. Prachtige historische filmpjes, bij elkaar gezocht door Andere Tijden. Hilarische fragmenten uit Jiskefet met twee geüniformeerde Duitse soldaten die klaagden over discriminatie en van Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten als Romeinse soldaten. Presentator Jan Tromp had een prettige, informele toon en maakte het leven voor verliezers zoals mij niet te zuur. Volgend jaar weer dus.