Zeldzame inkijkjes bij overgang naar de euro

Even is er bezorgdheid. De euro's moeten natuurlijk wel gaan rollen! In de eerste dagen van januari dreigt er een tekort aan munten van twee euro. Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank, heeft een geruststellend antwoord. Als iedereen zich net zo gedraagt als hij zelf, gaan mensen hun wisselgeld gewoon uitgeven en komt de geldcirculatie vanzelf op gang. Geen paniek, dus.

De omschakeling van de gulden op de euro ligt nog maar drie maanden achter ons en is zo voorspoedig verlopen, dat we neigen te vergeten hoe omvangrijke deze monetaire operatie was. De Nederlandsche Bank (DNB) speelde hierbij een sleutelrol en de documentaire van Roel van Dalen, De financiële vesting, brengt dit met een indrukwekkende rust in beeld. Centraal in de film staat Wellink, die commentarieert op de overgang op de euro. Wellink vertelt dat hij aanvankelijk sceptisch tegenover de Europese monetaire eenwording stond, maar vanaf 1989 (de val van de Muur) een steeds warmer voorstander van de Europese munt werd. ,,Het is een wezenlijke stap naar een veiliger wereld en we worden er ook nog welvarender van'', filosofeert hij.

De documentaire brengt de logistiek van de euro-invoering met zeldzame inkijkjes in beeld: de geldkluizen van DNB, het geldpakhuis in Lelystad, de waardetransporten. Afwisselende beelden van het eurofeest in de oudejaarsnacht in Maastricht en van de medewerkers van DNB in Amsterdam houden de spanning er in.

NRC Handelsblad komt op een pijnlijke manier ter sprake. De opening van deze krant op 17 december vorig jaar (`Distributie euro aan detailhandel chaos') was onjuist en zaaide nodeloos onrust. Wellink was ontstemd. Hij belde er over met `Wim' (Duisenberg) en sprak er over met Zalm. Uiteindelijk bleken de klachten op minder dan één procent van alle afleveringen van europakketten te slaan en was er van chaos geen sprake. De angst voor ongefundeerde negatieve berichtgeving, waarbij incidenten door de media worden uitvergroot, komt wel drie keer in de documentaire aan de orde. Centrale bankiers houden niet van onaangename verrassingen – en zeker niet als de beweerde feiten niet kloppen.

Er wordt veelvuldig geluncht – op de Bank, in het Scheveningse restaurant Seinpost – en er wordt veel beschaafd overleg gevoerd. Het werk verloopt rustig, weloverwogen en in een collegiale sfeer. De medewerkers van het euroteam krijgen de credits die ze verdienen.

Ondertussen gaan de lopende zaken door. Bij het IMF wordt onderhandeld over kredieten voor Turkije en Argentinië. Beide landen zijn bankroet en hebben bij het IMF aangeklopt. De Nederlandse afgevaardigde in Washington moet instructies krijgen. Na een uitwisseling van standpunten besluit Wellink dat Nederland niet nog eens tegen een lening aan Turkije kan stemmen. Turkije krijgt 16 miljard dollar van het IMF.

De staf van DNB bereidt ook het advies over de rente voor dat Wellink meeneemt naar de vergaderingen van de Europese Centrale Bank in Frankfurt. Op deze manier draagt Wellink zijn steentje bij aan het Europese proces. Zoals hij zijn motivatie omschrijft: ,,Dat vind ik gewoon leuk.''

De financiële vesting is een trefzeker gemaakte documentaire en een eerbetoon aan alle medewerkers, binnen en buiten DNB, die de invoering van de euro zo goed hebben laten verlopen.

Dokwerk: De financiële vesting, VPRO, Ned.3, 20.57-22.00u.