Welke broeder is mijn beste hoeder?

Nu de aandelenkoersen niet meer zo uitbundig stijgen, gaan grote en kleine beleggers op zoek naar professionele steun. Een hoeder voor zijn of haar schaapjes. Bijvoorbeeld een vermogensbeheerder. Dat is iemand die tegen betaling het onderste uit de beurskan weet te halen. Liefst zonder risico's te lopen, binnen een afzienbare tijd, service op maat en voor een habbekrats. Althans zo willen onervaren beleggers het. Een van hen stelde als ruimhartige (maar niet van deze wereld) voorwaarde `met een rendement van 15 procent ben ik dik tevreden'. Arme vermogensbeheerder.

Mensen verwachten te veel van hun beheerder. Ze modderen zelf jarenlang met een alsmaar uitdijende portefeuille die nergens op lijkt en geven de zaak ten einde raad uit handen. Maar aan wie? De mannen die zich vermogensbeheerder noemen en op televisie optreden zijn meestal goedgebekte, goeduitziende lieden die lullen over de beurs alsof het hun achtertuin is. Dat wekt vertrouwen en verwachtingen. Maar helaas vissen die deskundigen in dezelfde beursvijver als iedereen. Je kan niet verwachten dat een beheerder lange tijd achtereen beter presteert dan zijn collega's.

Desondanks zoeken beleggers contact met deze lieden of andersom. Vijf veel gestelde vragen zijn deze. Waar vind ik informatie over de betrouwbaarheid? Kan ik ergens zien hoe zij presteren? Bestaat er een keurmerk? Wat biedt een beheerder meer dan een (collectief) beleggingsfonds? Hoeveel kost het? De Autoriteit Financiële Markten (AFM, voorheen de STE) omschrijft de bij haar geregistreerde vermogensbeheerders als diegenen die beroeps- of bedrijfsmatig op grond van een overeenkomst het beheer voeren over effecten die toebehoren aan een ander en/of het geld van een ander beleggen in effecten. Zij dienen aan wettelijke vereisten te voldoen, waaronder een tweehoofdig bestuur dat betrouwbaar en deskundig is. Een minimum bedrag aan eigen vermogen en eigen middelen. En een goede administratie en voldoende informatie voor beleggers.

Zijn beheerders door een registratie extra betrouwbaar? De AFM doet daar geen uitspraken over, vanwege de wettelijke geheimhoudingsplicht. Die houdt in dat men geen gegevens mag openbaren die uit het toezicht komen rollen. Daar schiet je dus als belegger weinig mee op. Het kan voorkomen dat deze toezichthouder al vele maanden op de hoogte is van het wangedrag van een effecteninstelling, omdat er regelmatig klachten over komen, maar dat beleggers nog steeds worden opgelicht. Dat is een vreemde kronkel in het toezicht.

Alle toegelaten instellingen staan in het Wte register op de website www.autoriteit-fm.nl. Wie te maken krijgt met een beheerder die daar niet in staat, wordt verzocht de Toezichtslijn te bellen op 0900 - 5400 540.

Hoe weet je of jouw beheerder goed presteert? Dat weet je niet, omdat deze bedrijven geen wettelijke of andere meldingsplicht hebben. Bij beleggingsfondsen met een beursnotering (vermogensbeheerders zonder persoonlijk maatwerk) ligt dat anders. Die publiceren hun cijfers en een jaarverslag, wat houvast biedt. Je kan wel afgaan op de ervaringen van anderen met de beoogde beheerder. Vraag daarom om referenties. Maat hoe betrouwbaar zijn die? Er is geen keurmerk, hoewel de branche daar wel aan werkt. Wat zo'n keurmerk in moet houden, is niet bekend. Iedereen in de effectenwereld heeft immers te maken met die onvoorspelbare beurskoersen. Al heb je tien keurmerken aan de muur hangen, dan nog ken je de toekomst niet.

Wat biedt een beheerder meer dan een collectief beleggingsfonds? Daarover zegt Paul Loos, voorzitter van de Vereniging van Vermogensbeheerders, dit: ,,Je mag een specifieke dienstverlening verwachten. Een beheerder houdt rekening met jouw specifieke risicoprofiel en benadert je persoonlijk. Een fonds biedt dat niet. Bovendien heb je daar geen invloed op het beleggingsbeleid.''

Tot slot de kosten. Een voorbeeld. Die bedragen 0,6 procent per jaar over de waarde van de portefeuille, plus de aankoop- en verkoopkosten van de wijzigingen daarin. Daarnaast 10 procent van de waardevermeerdering in een jaar. De beheerder ontvangt tevens een deel van de aankoop- en verkoopprovisie.

Is dat veel of weinig? Als de koersen flink stijgen, hoor je niemand piepen. Het feit blijft dat de beheerder vanwege zijn provisie belang heeft bij een zo'n groot mogelijk vermogen. Dat is zijn zwakke punt. Een vermogensbeheerder is geen financiële planner. Een planner ziet beleggen in effecten als een onderdeeltje van het totale plan, een bijzaak. Terwijl een vermogensbeheerder beleggen juist als hoofdzaak ziet. Wie vermogensbeheer overweegt, zou dus eerst bij een planner langs moeten gaan. De enige ware hoeder.