Modern lijden

De Nederlandse protestanten luisteren in Naarden naar Bachs Matthäus Passion, maar de Filippijnse katholieken slaan zich op de rug – allemaal in het kader van Goede Vrijdag. Ziedaar in een notendop de verschillende verschijningsvormen van het moderne christendom. Rationele sublimatie en lichamelijke emotionaliteit.

De vraag is natuurlijk: hoe hard zullen deze nederig gemaskerde jongemannen zich werkelijk op de rug hebben geslagen? De trotse houding waarmee ze de zweep tonen, doet vermoeden dat het hier vooral gaat om het een stoer jongensritueel, niet om een vrome oefening in nederigheid.

Maar je weet nooit. Rituelen hebben altijd meer functies. Diep in hun hart kunnen de jongens de slagen op de rug toch ook voelen als een straf voor de erfzonde, de zonde ter vergeldinging waarvan Christus op Goede Vrijdag aan het kruis moest sterven – volgens de verhalen dan. En wie ooit de roman Christus opnieuw gekruisigd van de Kretensische schrijver Nikos Kazantsakis las, weet hoe diep ook zonder echte spijkers de inleving kan gaan. In dat verhaal gaat de jonge herder Manolis ten onder aan zijn rol van Christus in een lokale passie-opvoering. Andere Filippino's laten zich zelfs daadwerkelijk aan het kruis nagelen. Dat zal toch in Naarden niet gauw gebeuren.

Dat de marteldood van de zoon van God onder christenen veel emotie kan oproepen is niet verwonderlijk. Natuurlijk, met pasen – het feest van de opstanding van Christus – wordt het verhaal weer rechtgetrokken. God blijkt dan tóch sterker dan de dood, sterker dan het Kwaad. Maar in het oudste evangelie, dat van Markus, komt die opstanding niet eens voor. (De passage in Markus over de opstanding is er duidelijk later aan toegevoegd en wordt meestal tussen vierkante haken afgedrukt). En niet voor niets is het symbool van het Christendom het Kruis geworden, en niet het lege graf (dat natuurlijk ook moeilijker is af te beelden).

Een passie in Nicaragua, processies in Sevilla en Guatamala, een streng bewaakt sacrement in de Grafkerk in Jerusalem en zwepen in Mandaluyong City. In ieder geval laat de foto-oogst van de Goede Week 2002 zien wat al langer bekend is: katholicisme is fotogeniek.