Laptopje pikken op Kanaleneiland

Utrecht is de stad met de hoogste geregistreerde criminaliteit van Nederland, zo bleek deze maand uit onderzoek. In de wijk Kanaleneiland worden laptops op klaarlichte dag uit rijdende auto's gestolen.

Vivian werd op klaarlichte dag overvallen toen ze in haar Mercedes A het bedrijfsterrein afreed. ,,Ik merkte dat iemand mijn achterportier probeerde te openen. Toen dat niet lukte, sloeg hij met een ijzeren voorwerp mijn ruit in en griste mijn laptop van de vloer achter mijn stoel. Ik keek hem vanaf een halve meter afstand recht in de ogen. Een jongen met mediterraan uiterlijk, een jaar of 15, 16. Daarna rende hij naar een wachtende handlanger en reden ze hard weg op een scooter. Ik was verbijsterd, zo snel ging het. Later dacht ik: ze moeten me al in de gaten gehouden hebben in de parkeergarage. Anders hadden ze nooit geweten waar mijn laptop stond. Ik had mijn jas eroverheen gelegd.'

Vivian werkt bij een bedrijf in de Utrechtse wijk Kanaleneiland. Haar werkgever wil dat ze anoniem blijft, om negatieve publiciteit te vermijden. Het bedrijf is één van de vele op Kanaleneiland waar maandelijks medewerkers worden beroofd, kantoren worden bestolen en autoruiten worden ingeslagen. ,,Zeshonderd gevallen per maand', zegt Rabobank-directeur Laurent van den Nouwland, voorzitter van de Kring Bedrijfsbelangen Kanaleneiland, waarbij circa dertig bedrijven zijn aangesloten. ,,Rond de 7.000 maal per jaar in dit gebied.'

De bedrijven (onder meer Interpay, Origin, Berenschot, de belastingdienst en Compaq) zijn een dankbaar doelwit. Hun werknemers sjouwen laptops, gsm's en elektronische zakagenda's van leaseauto naar bedrijf en terug. Ingeslagen ruiten worden tegenwoordig op de parkeerplaats gerepareerd. De onveiligheid is inmiddels zo groot, dat bedrijven na een uur of vijf 's middags bewakers van particuliere beveiligingsbedrijven laten meelopen met personeel dat overwerkt en in de schemering naar parkeerplaats of tramhalte moet. Want ook weggrissen van laptops komt voor. ,,Vorig jaar zeventien laptops in drie weken', meldt een woordvoerder van Vivians bedrijf. De schrik zit er goed in bij het personeel. Zeker na een aantal bedreigingen met messen. Interpay heeft zelfs een `Centraal meldpunt criminaliteit en beveiligingsincidenten' ingesteld.

De vraag naar bewaking groeit. ,,Ik kan hier op Kanaleneiland zo tien tot vijftien bewakers kwijt', zegt Danny Smiesing, eigenaar van Guardian Security uit IJsselstein. Hij heeft vijftien bewakers in dienst. Twee bewakers van 17.00 tot 20.00 uur kosten ongeveer 45.000 euro per jaar. De Rabobank heeft tegenwoordig van 08.00 tot 20.00 uur een bewaker. Vroeger zat die daar alleen in de avonduren. ,,Het is natuurlijk onze markt', zegt Paul Witsenburg, directielid van Guardian. ,,Maar eigenlijk is het te gek voor woorden dat bedrijven zo ver moeten gaan om de veiligheid van hun werknemers te garanderen.'

Auto-inbraken en beroving zijn in heel Nederland een probleem, maar in Utrecht nog het meest, zo bleek deze maand uit cijfers van de gemeente. De stad kampt al jaren met de hoogste criminaliteit in Nederland. Deze steeg vorig jaar weer met 6 procent. Het aantal autokraken nam toe van ruim 8.000 in 1997 naar bijna 20.000 in 2001. Dit aantal is ruim tweemaal zo hoog als in Amsterdam.

Volgens de gemeente is er te weinig politie: er zijn 27 agenten op elke 10.000 inwoners. Ter vergelijking: in Amsterdam zijn dat er 64, in Rotterdam 44 en bij het korps Haaglanden 47. Volgens de gemeente komt dit doordat de regio Utrecht relatief veel platteland heeft, waarvoor een kleiner aantal agenten lijkt te volstaan. De gemeente vindt dat oneerlijk. De stad trekt jaarlijks duizenden bezoekers door de Jaarbeurs en het Beatrix Theater.

In het gebied rond de Jaarbeurs is ook de spectaculairste stijging van het aantal autokraken te zien: van 65 per 1.000 inwoners in 1997 naar 159 vorig jaar. Utrecht Zuid-West, waartoe Kanaleneiland behoort, is een goede tweede met 62 kraken per 1.000 inwoners in 2001. Het bedrijventerrein ligt er voor criminelen op een strategische plaats: het is er altijd druk met personeel en het aanpalende winkelcentrum Kanaleneiland en de meubelboulevard zijn vlakbij.

Kantoorpersoneel en winkeliers zien de crimineeltjes op scootertjes rondscheuren zonder dat de politie achter hen aan gaat, omdat dat te gevaarlijk is voor de omstanders. En met tips wordt zelden wat gedaan, zegt Witsenburg van Guardian. Ook slachtoffer Vivian heeft kritiek op de politie. Zij zag haar belagers na de overval weer rondrijden op het parkeerterrein. ,,Maar toen ik daarover belde, zei de politie dat het te lang geleden was.' Woordvoerder van de politie Joop Servaas: ,,We mogen niet zomaar mensen oppakken. Daarvoor moet toestemming worden gevraagd bij de officier van justitie.'

Áls ze al worden opgepakt. Want er is vaak geen cel of plek in een opvoedingsinstituut, zo concludeerde eerder deze week de Algemene Rekenkamer. Er zijn volgens de gemeente 42 zogeheten veelplegers in de wijk: ze worden driemaal of vaker per jaar opgepakt, maar vervallen steeds in herhaling. Vivian: ,,Het kan ze niet schelen dat ze door honderd man gezien worden. Ze worden toch niet gestraft.'

Toch is er al wel wat bereikt, zeggen gemeente en politie. Er is een buurtteam van Marokkaanse vaders actief en een groepje Marokkaanse jongeren heeft onlangs eveneens aangeboden een oogje in het zeil te houden. Verder begint er, als eerste in Nederland, een project met nachtdetentie, waarbij jonge criminelen 's nachts in de cel zitten en overdag naar school gaan. En er komen extra plaatsen beschikbaar in het opvoedingsinstituut Glen Mills in Wezep. Ook wordt er veel verwacht van `justitie in de buurt' en zal er snelrecht toegepast worden. Tot slot is er een scooterteam opgericht dat crimineeltjes achterna kan gaan.

,,Eigenlijk kan het alleen maar beter worden', zegt Van den Nouwland van de bedrijfskring. Hij wil graag met zijn kantoor op Kanaleneiland blijven. De wijk ligt mooi centraal en dat wordt alleen maar beter als er straks een nieuwe verkeersas komt die de nieuwe wijk Leidsche Rijn met de binnenstad moet verbinden.

De politie is hoopvol, maar weet ook ,,dat er nog een hele generatie zit aan te komen', zegt Servaas. ,,Bovendien, ook al is straks alles geregeld met justitie, gemeente en Den Haag, dan nóg moeten we als politie prioriteiten blijven stellen. Er zijn genoeg andere ernstige misdrijven. Er loopt hier ook nog steeds een serieverkrachter rond.'

Gerectificeerd

Politiesterkte

In de grafiek bij het artikel Laptopje pikken op Kanaleneiland (30 en 31 maart, pagina 3) zijn de gegevens over politiesterkte en aantal aangiften verwisseld.