Japanse mentaliteit

Hans van der Lugt beschrijft welke technische en organisatorische maatregelen hebben geleid tot de hoge mate van efficiëntie en stiptheid van de Japanse spoorwegmaatschappijen (NRC Handelsblad, 15 maart).

Ik zou daaraan willen toevoegen dat ook de reizigers zelf een cruciale rol spelen: Zonder adoptie van de Japanse mentaliteit vaak afgeschilderd als `saai' en `collectief' komen Japanse oplossingen in Nederland waarschijnlijk niet tot hun recht. Alle Japanners kopen bijvoorbeeld braaf en kaartje en springen niet over het toegangshekje, zodat er geen personeel hoeft te worden verspild aan het tegengaan van zwartrijden.

Ook heb ik meermaals op een bijna leeg perron staan wachten, om even later bij het instappen tot mijn verrassing te merken dat zich achter mij een rij heeft gevormd. Minder geschuif en gedrang bij het instappen komt de stiptheid beslist ten goede.

Tenslotte, zoals Van der Lugt terecht opmerkte wordt de efficiëntie voor een groot deel bereikt doordat de treinen in de spits zo volgeladen zijn. Mensen die schouder aan schouder op een bankje gedrukt worden zijn blij dat ze een zitplaats hebben en beklagen zich niet over het hoofd van een slapende buurman op hun schouder. In onze ogen lijkt dat alles extreem braaf, bijna slaafs gedrag en vragen we ons af waarom Japanners niet individueler en zelfbewuster optreden. Misschien komt dat doordat Japanners `individuele expressie' niet verwarren met zwartrijden, dringen en mopperen.