Hollands Dagboek: Sjaak van der Tak

Sjaak van der Tak (45), lijsttrekker van het CDA in Rotterdam, is sinds 1996 wethouder, onder meer van Sociale Zaken en Arbeidsmarkt. De afgelopen week onderhandelde hij over de vorming van een nieuw college met Leefbaar Rotterdam en de VVD. Van der Tak is getrouwd met Cora en vader van zes kinderen.

Woensdag 20 maart

Om kwart over zeven mijmer ik onder de douche. Wie zal de informateur worden? Dochter Diana steekt haar hoofd om de hoek: ze gaat zwemmen. De mijmering verdwijnt en een glimlach verschijnt. Vrolijke dochters; het beste ontbijt!

De ontbijttafel afruimen en net zoals vele – maar niet alle – ochtenden de afwas. Drie zonen en één dochter zijn al onderweg naar school; twee andere dochters en Cora, mijn vrouw, zijn nog thuis. Na een vluchtige kus op de wang begint mijn werkdag. De auto met mijn uitstekende chauffeur Frank wacht al. Om kwart over acht precies belt mijn accurate secretaresse Lous Querido. Als iedere morgen vrolijk, stipt en luid: `Goedemorgen'. We nemen de dag door.

In snel tempo vult zich de dag. Tussendoor telefoontjes van de pers. Nederland kijkt naar Rotterdam. Wat doet Fortuyn nu hij met eenderde van de stemmen de grootste partij is in de Maasstad? Hoe reageren andere partijen, nog altijd goed voor tweederde van alle stemmen? Is ons pleidooi voor duidelijke waarden en normen voor de stad het antwoord op de verkiezingsuitslag die als een `explosie van onvrede en onrust' over de Coolsingel is gerold? Welke coalitie gaat dit aanpakken: Leefbaar Rotterdam-PvdA-CDA of Leefbaar Rotterdam-CDA-VVD? De CDA-keuze is duidelijk voor de eerste, omdat die coalitie recht doet aan de verkiezingsuitslag en een breed draagvlak in stad en raad heeft. Maar is dat haalbaar? Leefbaar Rotterdam en PvdA sluiten elkaar vooralsnog uit.

's Middags naar het Centrum voor Werk en Inkomen, het CWI. Ik loop terug over de Coolsingel. Een mevrouw wenst me sterkte. Dat geeft een goed gevoel.

's Avonds naar de Running Ambassadors: dertig mannen en drie dames willen namens de stad Rotterdam in 2003 aan de marathon van New York meedoen. Het is een bont gezelschap van beginners en volleerde marathonlopers. De intervaltraining gaat goed.

Ontspannen kom ik om negen uur thuis. Ik krijg telefoon. Het is de burgemeester. Hij meldt dat hij als informateur prof. Van Schendelen voor wil stellen. Ik ga akkoord na afgetast te hebben hoe onafhankelijk hij is. De pers weet me daarna te vinden.

Nog even praten met Jacco, mijn oudste, vooral over de politieke actualiteit. Gelukkig met Cora ook over de dagelijkse beslommeringen. Nog wat kranten, om half een naar bed.

Donderdag

Al vroeg in de morgen vraagt Radio 1 om commentaar, gevolgd door Radio Rijnmond. Op het stadhuis brengen de kamerbewaarders koffie en maken een praatje. Zij `weten veel' en zijn onmisbaar.

Prof. Van Schendelen meldt zich aan de telefoon. Vanavond de eerste ronde. Oef, onder de wedstrijd Feyenoord-PSV. Het bestuur van de stad gaat voor.

Een telefoongesprek met mede-onderhandelaar Leonard Geluk, coming man. We maken een afspraak. Wie is prof. Van Schendelen?

Ik ga naar Stuurgroep Veilig en loop met de burgemeester terug. Leefbaar Rotterdam wil de wethouder Veilig leveren. Ik adviseer om LR eerst maar eens bij te praten.

Even later een gesprek met mijn persoonlijke assistente Mirjam Sterk. Jong, eigen mening, weet van aanpakken. Ik zal haar na 15 mei missen, want zij (nr. 27) gaat voor het CDA de Tweede Kamer in. We bespreken alle scenario's voor de onderhandelingen opnieuw. Wikken en wegen argumenten. Even wat eten en naar een bezoek van staatssecretaris Kalsbeek.

Terug op de Coolsingel post en telefoongesprekken. Daarna een gesprek met Leonard. We krijgen veel e-mail, positief en negatief, over deelname met Leefbaar Rotterdam en PvdA.

In de fractievergadering 's middags ontstaat een stevige discussie. Opnieuw bevestigen we de koers: recht doen aan de verkiezingsuitslag betekent Leefbaar Rotterdam in het college. Inzet op een breed college dus met PvdA. Inzet op zeven inhoudelijke prioriteiten waarbij de dialoog voorop staat over hoe we in deze stad met elkaar vanuit alle bevolkingsgroepen samenleven. Dit blijft ons vertrekpunt, maar we zijn realistisch dat de uitkomst, na tussenkomst van Van Schendelen, anders uit kan vallen. Een Cordon Sanitaire, een coalitie zonder Leefbaar Rotterdam, is echter onbespreekbaar.

's Avonds de eerste gespreksronde met prof. Van Schendelen. Na een uur is het afgelopen. De boodschap is goed overgekomen. Ik kijk nog even naar de uitslag van de strafschoppenserie bij Feyenoord-PSV: 5-4. Top. Om één uur ga ik naar bed.

Vrijdag

Morgen heeft dochter Jessica een belangrijke turnwedstrijd, vertelt ze. Of ik kom kijken. Ik hoop dat de onderhandelingen het niet doorkruisen. De dag verloopt met de vaste B en W-vergadering, gesprekken en voorbereidingen op de college-onderhandelingen.

Vroeg naar huis. Om kwart over zes zit ik aan een heerlijke spaghettimaaltijd. Ik merk hoe moe ik ben. Mijn dochters hebben vandaag hun rapporten gekregen. Ze doen het uitstekend. Lekker als het thuis goed gaat, daar ligt je basis! Om kwart over negen lig ik op bed.

Zaterdag

Om acht uur sta ik op. Na thee en een biscuit loop ik mijn ronde van 22 kilometer langs de prachtige Oude Maas. Voor mij het moment om mijn zinnen te verzetten en mijn gedachten te ordenen. Toch voel ik me wat onrustig. Wat als het uitloopt op Leefbaar Rotterdam-CDA-VVD?

's Middags zie ik Jessica turnen. Trots bekijk ik haar puntenscore. Daarna ga ik naar de voetbalwedstrijd van Excelsior-Pernis, waar mijn oudste zoon de doelman is. Het wedstrijdverslag refereert aan de uitstekende doelman. Ook mijn andere zoons Martin en William winnen met hun elftal.

Later op de middag en 's avonds heb ik nog een gesprek met een raadslid van Leefbaar Rotterdam. Hoe groot is de ruimte voor een college met Leefbaar Rotterdam en PvdA? Er blijkt geen millimeter ruimte te zijn. Het onbestemde gevoel neemt toe. Ik herinner mij een spreuk van Albert Schweitzer: Geloof zó in uw idealen dat de wereld u ze niet kan afnemen.

Zondag

Palmzondag. Begin van de Lijdensweek. Met mijn oudste dochter Christa fiets ik na de kerk naar oma voor de koffie.

's Middags poets ik toch maar even zes paar schoenen. Ik fiets met mijn dochters langs de Maas naar de kinderboerderij. Aan het einde van de middag meldt prof. Van Schendelen zich. Ik vertrek voor de tweede gespreksronde. Mijn voorgevoel blijkt waarheid: Leefbaar Rotterdam en de PvdA sluiten elkaar uit. Er is een onoverbrugbare kloof en geen wederzijdse toenadering mogelijk. Interviews met een PvdA-voorman werken averechts. Van Schendelens voorstel wordt dus Leefbaar Rotterdam-CDA-VVD. We besluiten dat dit nieuwe feit aan de fractie moet worden voorgelegd. Wel stellen wij een aantal keiharde voorwaarden. Deze voorwaarden onderschrijft de LR-delegatie S⊘rensen en Pastors in het daarop volgende gesprek. Pim Fortuyn lijkt verdwenen. Ook de VVD-delegatie gaat akkoord.

Na deze besprekingen ga ik langs bij PvdA-lijsttrekker Els Kuijper. Ik bespreek ons `prisoners'-dilemma en loop vooruit op een mogelijke uitkomst van de fractievergadering. Het is een moeilijk gesprek.

Tegen twaalf uur ben ik thuis. Daar is alles al donker. Voor het eerst sinds jaren val ik moeilijk in slaap. De wekker geeft 2.22 uur aan. Ik besluit morgen niet – zoals gewoonlijk – hard te lopen. Ik moet de komende dagen goed voorbereiden.

Maandag

Om tien uur ben ik op het stadhuis. De gesprekken over de collegevorming gaan de derde week in. In mijn agenda veel vergaderingen. Steeds blijkt hoe de politiek weer leeft. Iedereen is in deze weken benieuwd naar de onderhandelingen. Ik bedenk dat het een voorrecht is om er deel van te mogen uitmaken, al is het niet altijd makkelijk. Politieke aardverschuivingen in `Rood Rotterdam'. Maar het betekent ook dat wij als CDA onze verantwoordelijkheid willen nemen voor het bestuur van de stad. Niet aarzelen, maar aanpakken.

's Middags de fractie. Gaat het niet te snel? Zijn we op koers? De richting wordt besproken en bepaald. Er komt een unaniem akkoord om met Leefbaar Rotterdam en VVD programmatische onderhandelingen te starten. Daarbij varen wij op de koers van de dialoog met alle Rotterdammers over waarden en normen. Ik licht Els Kuijper in.

's Avonds de derde gespreksronde. De gesprekken zijn constructief en open. De teksten worden besproken en hier en daar geamendeerd. Thuis heeft Cora een duidelijk opvatting: `Het kan niet anders.' Ik denk opnieuw aan de tekst van Schweitzer. Ik val moeiteloos in slaap.

Dinsdag

Bij het opstaan voel ik mij niet opgetogen. Ondanks al onze pogingen komt onze eerste voorkeur er niet. Wordt deze dag een politiek historische dag voor Rotterdam? Verantwoordelijkheid nemen voor de stad en haar inwoners, juist nu Leefbaar Rotterdam en PvdA elkaar zó uitsluiten, overheerst. Vertrouwde thuisbasis, op het stadhuis unieke secretaresse, kei van een chauffeur, alerte bodes, scherpe assistente en een goed fractieteam vormen een prettige werkomgeving. De burgemeester vraagt ons langs te komen. Hij stelt slechts vast dat dit de enig mogelijke combinatie is. Op mijn kamer lees ik nog een keer de beginselverklaring. Een Nieuw Elan voor Rotterdam. Fractiegenoot Alaattin Erdal komt langs. Wij bespreken de verklaring. Vertrouwen ontstaat. Het gaat juist om waarden en normen, respect en gelijkwaardigheid van alle Rotterdammers.

De persconferentie begint. Prof. Van Schendelen is scherp in zijn analyse. Leefbaar Rotterdam én PvdA, de eerste keus van het CDA, blijkt niet mogelijk, de chemie ontbreekt, een vechtcollege zal ontstaan. Slecht voor het bestuur van de stad.

Die uitsluiting, betoog ik daarna voor de pers, is een keihard nieuw politiek feit. Veel vragen, slechts één stekelige: CDA is de grootste verliezer, omdat wij voor de verkiezingen niet met Leefbaar Rotterdam wilden en een ander college nastreefden. Rustig weerleg ik deze stelling. Recht doen aan de uitslag betekent Leefbaar Rotterdam in het College. Driemaal hebben wij alles geprobeerd om LR en PvdA bij elkaar te brengen voor een breed draagvlak, maar wederzijdse toenadering bleek onmogelijk. Een `cordon sanitaire' zonder LR is pas een echt verlies.

's Avonds naar Nova. De interviewster stelt dat het goed is dat de PvdA in de oppositie gaat. Wij weten als geen ander dat dat louterend kan werken. Maar wel als een tocht door de woestijn. Balkenende doet het goed. Ons elan is teruggekeerd. Het CDA is klaar om verantwoordelijkheid te nemen voor het land én stad.

Woensdag 27 maart

Half acht. Een rustige dag. De kranten zijn duidelijk. Sommigen zien dat het niet anders kon. Anderen bekritiseren onze rol. Eén ding is de kranten wel duidelijk: het CDA kan zich prima vinden in de beginselverklaring. De rest van de dag vergaderingen. Thuisgekomen trek ik weer mijn sportschoenen aan voor mijn ronde van twee uur. Ik eindig de dag met het lezen in het boek van Jimmy Carter over zijn tijd als gouverneur van Georgia: Faith. Een nieuw elan voor Rotterdam!

Het CDA weet als geen andere partij dat oppositie voeren louterend kan werken