Het antisimultanisme

Een Amerikaan heeft van een Amerikaanse president gezegd: ,,This man is so stupid he can't walk and chew gum at the same time.'' Het ging niet over deze president. En tot mijn verdriet weet ik niet wie het gezegd heeft, want ik vind het knap. Niet veel mensen kunnen op zo'n manier, in de fractie van een seconde de diagnose stellen en die op de scherpste manier onder woorden brengen. Daarvan getuige te zijn, hoort tot de pleziertjes van het leven.

Nog zo'n voorbeeld. We hebben allemaal wel eens gehoord van iemand die over zichzelf zegt, dat hij zegt wat hij denkt en dan doet wat hij zegt. Dat denkt hij zelf tenminste. Het ging in dit geval weer over een Amerikaan, een kandidaat voor het presidentschap. Die man vergiste zich. Hij weet pas wat hij denkt als hij hoort wat hij zegt, zei een andere Amerikaan die beter had opgelet. He is a born bozo. (Geboren kwibus).

Maar nu deze president die te dom was om kauwend te kunnen lopen. Was dat werkelijk zo dom? Was hij niet juist een verstandige man die er wel toe in staat was, maar voor zichzelf had besloten dat hij bij het doen van twee dingen tegelijk, beide bezigheden nooit voor de volle honderd procent zou kunnen verrichten?

Geen muggenzifterij, zult u zeggen. Hebt u nooit van de peripatheten gehoord? Dat waren oude Grieken die al lopend filosofeerden. Dat is nog iets heel anders! Kauwen en lopen zijn automatische handelingen die gemakkelijk simultaan kunnen worden uitgevoerd. Wat zou er van het autorijden terechtkomen, als de chauffeur niet tegelijkertijd kon sturen, gas geven, of schakelen, remmen, zijn volle blikveld overzien en misschien ook nog rokend telefoneren? Juist. Daar heb je het! Niet voor niets wordt het roken bestreden en is het tegenwoordig verboden om al rijdend je mobieltje te gebruiken. Er zijn grenzen aan het simultanisme. De genoemde president was op dit gebied een fundamentalist. Eén ding tegelijk. Of kauwen, óf lopen, óf regeren.

Het simultanisme is een bijverschijnsel van de voortgang der techniek. Neem de radio. Ook u hebt uw huiswerk gemaakt terwijl u naar de muziek luisterde. Dat heeft afbreuk gedaan aan het huiswerk en het muzikaal genot. Er zijn schrijvers die denken dat ze alcohol kunnen drinken terwijl ze aan het scheppen zijn. Het wordt opschepperij. Straks komen de toeristen weer op straat. Ze kijken naar de oude geveltjes, drinken uit een flesje, roken een joint en hebben een walkman op. Waar zijn ze eigenlijk mee bezig? Echte voetbalsupporters zitten op de tribune met een stuk half gekauwde worst in hun wangzak en een blik bier in de ene hand terwijl ze een toeter in de andere houden. U wilt met behulp van uw zoekmachine op het web iets opzoeken, de eerste zin van het Communistisch Manifest bijvoorbeeld. Links en rechts en boven en onder in uw beeld wordt u bezwaaid, beknipoogd, beflitst met animaties van instanties die u iets heel anders willen laten lezen dan de beroemde zin over het Spook. Alleen al door wat de zoekmachines me laten zien terwijl ik naar iets anders zoek, maakt me tot een anti-simultanist.

Nu neemt dit stukje een ernstige wending. Ik was er al aan begonnen, op vrijdagochtend om een uur of negen, toen iemand van de redactie vertelde dat Israëlische troepen bezig waren, de kantoren van Jasser Arafat te verwoesten. We zetten de televisie aan, zapten langs een stuk of tien, twaalf imbeciele ontbijtshows naar CNN.

Het bleek ongeveer waar te zijn. Er waren beelden van tanks in straten die al voor driekwart in puin waren veranderd. Een tank tussen het puin is, onder welke omstandigheden dan ook, een van de monsterachtigste taferelen die ik ken, sinds 1940. De verslaggever verscheen. Zijn gezicht, de manier waarop hij sprak, alles verraadde dat het de bitterste ernst was. Onderin het beeld liepen twee teksten. In de bovenste werd de kijker op de hoogte gehouden van de koersen, in de onderste van de sportuitslagen. Rechts boven de tank was nog wat andere info te zien die evenmin iets met de tank, de Palestijnen en het Israëlische leger te maken had.

Wat moet je daarop zeggen? Een pessimistisch, moralistisch woordje spreken? Niet zo mopperen, klagen, zeuren! Je moet niet zo moeilijk doen! Hebben die mensen er soms geen recht op, te weten hoe het met hun aandelen staat en of hun club gewonnen heeft? Dat heeft toch niks met Arafat en Sharon te maken? Dat bijt elkaar toch niet? En als je goed kijkt, heeft zo'n tank tussen het puin zijn eigen macabere esthetiek! Het zal wel. Als je het goed bekijkt, hadden we de oorlog toen (40-45), ook veel leuker kunnen maken, met meer multi-info en macabere esthetiek.

Ja, dit stukje draait uit op een ernstig slotwoord. Van kindsbeen af heb ik een diepe afkeer gehad van vraatzucht: je volproppen met alles wat je onder graaibereik kwam. Tot je onbekwaam wegwankelde; tot je erbij neerviel. Dat is zo gebleven, of het nu om de vetste worst gaat, of om de vetste verscheidenheid aan info. Ik keek naar CNN en ik dacht: ik ben aanhanger van het antisimultanisme.