Geen rechters, geen officieren, veel koeriers

Grote aantallen op Schiphol gearresteerde drugskoeriers frusteren justitie en politie. `Wij kunnen alleen hopen dat de aanpak effect heeft.'

De Antilliaanse minister Martha (Justitie) gaf het eind januari toe: Curaçao kan de massale aanhoudingen van drugskoeriers op weg naar Nederland niet aan. Minister Korthals (Justitie) is zo ver nog niet, hoewel de aard van de problemen hier weinig anders is.

Sinds eind vorig jaar wordt door marechaussee en douane op Schiphol scherp gecontroleerd op de vluchten vanuit de Nederlandse Antillen. Minister Korthals gaf daartoe opdracht, na kritiek uit de Tweede Kamer. Die vond het onverteerbaar dat gearresteerde bolletjesslikkers, bodypackers en andere smokkelaars niet onmiddellijk in de cel verdwenen. Hoofdofficier van justitie H. Wooldrik van het parket Haarlem, waaronder Schiphol ressorteert, had eerder opdracht gegeven ,,terughoudend'' te controleren vanwege het landelijk cellentekort. Ook legde de toestroom van drugskoeriers een onevenredige claim op zijn overbelaste parket.

In opdracht van Korthals wordt sinds eind vorig jaar dus stevig gecontroleerd op Schiphol. Korthals zegde in de Kamer ook begeleidende maatregelen toe, waaronder extra mankracht voor parket Haarlem en Schipholteam, alsmede noodcellen.

Zijn opdracht tot betere controle had onmiddellijk effect, zo blijkt nu uit de eerste cijfers van het Schipholteam. In januari en februari zijn liefst 457 drugskoeriers aangehouden, onder wie 128 bolletjesslikkers. Dat is twee keer zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. In 2001 zijn gemiddeld 100 drugskoeriers per maand aangehouden. Over de lopende maand, maart, zijn nog geen cijfers bekend, maar de Haarlemse persofficier J. Hartjes heeft geen aanwijzingen dat het aantal aanhoudingen gedaald zou zijn.

Van de beloofde maatregelen heeft Korthals de noodcellen gerealiseerd. In Amsterdam, Bloemendaal en Roermond kwamen, dankzij een speciale noodwet, 456 extra cellen. Uit cijfers van Justitie blijkt echter dat de extra cellen snel vol raken. De beschikbare capaciteit is door de toevloed aan drugskoeriers voor driekwart verbruikt. Het wachten is op eind mei als 700 noodcellen in het voormalige Kamp Zeist beschikbaar komen. Dat zal niet genoeg zijn, gezien het gemiddelde van 200 opgepakte drugskoeriers per maand.

Acute problemen doen zich voor bij het parket Haarlem, bij de berechting en bij de logistiek, zoals het transport van arrestanten door het land. Korthals heeft extra mankracht beloofd, maar zo gauw zijn geen nieuwe officieren van justitie en rechters te vinden; de sollicitatieprocedures zijn opgestart.

Het uithelpen van collega's elders in het land loopt ook niet vlot. Op een oproep van het parketleiding in Amsterdam om het naburige Haarlem hulp aan te bieden, reageerde niet één officier.

Zo is de situatie ontstaan dat er wel al streng gecontroleerd wordt en 200 koeriers per maand in een cel belanden, maar de capaciteit om de toestroom te verwerken ontbreekt. De huisvesting is bovendien weinig ideaal. Met tweeën in een cel, in een uitgeleefd, verouderd pand zonder voorzieningen of dagprogramma leidde in het voormalige `huis van arrest' (1863) in Roermond afgelopen week tot onrust.

Andere parketten, die Schipholklanten van Haarlem overnemen, dreigen in dezelfde spiraal terecht te komen. De rechtbank in Utrecht, die op last van hogerhand zaken uit het arrondissement Haarlem overnemen, kan nu al een groot aantal niet verwerken. Volgens een justitie-woordvoerster in Utrecht kunnen tal van zaken vanwege ondercapaciteit aan zittingszalen niet worden behandeld. ,,Nu krijgen we daar zaken van Haarlem bovenop. Het is een kwestie van de pijn onderling verdelen.''

Die pijn zal groter worden na versterking van het Schipholteam met dertig rechercheurs. Dat zal volgens een woordvoerder leiden tot een nog groter aantal aanhoudingen. Rechercheurs, zo leert de ervaring, zijn sneller gevonden dan rechters of officieren. Justitie heeft Haarlem extra rechters toegezegd, maar de instroom daarvan loopt volgens een woordvoerster in Haarlem moeizaam: ,,Nieuwe rechters moeten geworven worden op een markt waar wij een moeizame concurrentiepositie hebben.

Woordvoerder Van Velzen van de Raad voor de Rechtspraak bevestigt dat de overbelaste rechtbanken voorlopig niet op nieuwe instroom hoeven te rekenen. De belangstelling onder studenten is volgens hem groot, maar voor hen staat een opleiding van zes jaar. Werving onder juristen en advocaten verloopt ook goed, maar ook voor hen geldt een opleiding van een jaar. Vanuit die groep valt op korte termijn ook geen doorstroom te verwachten. ,,We hebben de komende vijf jaar circa duizend extra rechters nodig. Maar we tornen niet aan de criteria van opleiding of geschiktheid. De mensen zitten in opleiding, maar zijn voorlopig niet beschikbaar.''

Op de Antillen staat ondertussen de deur wagenwijd open voor drugskoeriers. Door douaneacties om een betere cao af te dwingen, onderbezeting en corruptie stellen de controles op het vliegveld bij Willemstad niets voor. Volgende week komt de Antilliaanse minister Martha (Justitie) naar Nederland om de voortgang van de begin dit jaar afgesproken gezamenlijke aanpak van de drugssmokkel te bespreken.,,Wij kunnen alleen hopen dat de aanpak effect heeft'', zegt persofficier Hartjes in Haarlem. ,,De drugskartels moeten beseffen dat de controle op Schiphol zo streng is dat het niet meer loont.''