Alleen de geest verzet zich nog

Al zeventien maanden staat tennisser Richard Krajicek (30) buitenspel wegens een elleboogblessure. De Wimbledon-kampioen berust in de gedachte dat het einde van zijn carrière nabij lijkt. ,,Maar ik heb het tennis nog niet losgelaten.''

Al zeventien maanden heeft Richard Krajicek geen tennispartij meer gespeeld en aan zijn revalidatie lijkt geen einde te komen. Precies een jaar na de operatie aan zijn `golfelleboog' filosofeert de 30-jarige Krajicek in zijn woonplaats Muiderberg over het spookbeeld dat hij wegens een blessure moet stoppen met tennis. Die gedachte kan de Wimbledon-kampioen van 1996 nog steeds niet accepteren, maar hoe lang kan een mens zichzelf blijven kwellen?

De grootste klap heeft hij eind vorig jaar al verwerkt, zegt Krajicek. ,,Op advies van de Amerikaanse chirurg moest ik door de pijn heen spelen. Eind oktober speelde ik twee sets voluit. Ik dacht: `nu ben ik er, over vier weken speel ik mijn eerste toernooi'. Maar de volgende dag sloeg ik twee keer een service en keerde de pijn weer terug. Het ging van kwaad tot erger, die aanpak werkte niet. Ik realiseerde me dat ik het grandslamtoernooi in Australië wéér niet zou halen. Ik vreesde dat ik nooit van die blessure zou herstellen en dat gevaar bestaat nog steeds. Veertig procent van de pees is weggehaald, dat is heel veel. Bij een knieoperatie wordt maximaal één derde van de pees verwijderd. Volgens mij zit ik op de grens van wat mijn arm nog kan verdragen.''

Drie maanden keerde Krajicek zich van het tennis af. ,,Nu volg ik met sportarts Peter Vergouwen een andere koers, maar wel in overleg met de chirurg. Ik heb eerst gewacht tot ik volledig pijnvrij ben.'' Garanties dat Krajicek ooit nog terugkeert op een tennisbaan zijn er niet. Een datum durft hij niet te noemen, op een toernooi richt hij zich al helemaal niet meer. Wanneer krijgt hij het definitieve besluit over zijn lippen? ,,Ik kan voor mijn gevoel maar één keer stoppen'', mijmert Krajicek. ,,Ik wil eerst zeker weten dat het niet meer gaat en zover ben ik nog niet. Ik heb al zo vaak gerevalideerd, ik heb geduld. Vorig jaar heb ik diverse keren mijn rentree aangekondigd en dat werkte frustrerend. Nu heb ik geen tijdslimiet voor ogen.''

Zo worstelt de voormalige nummer 4 van de wereld al maandenlang met een dilemma. Onbewust heeft Krajicek reeds de balans opgemaakt van een fraaie carrière die hem de Wimbledon-titel en zeventien toernooi-zeges opleverden. Tegelijkertijd aarzelt hij om de deur achter zich te sluiten, in het vurige verlangen dat er nog een weg terug is naar het tenniscircuit. ,,Ik bereid me voor op het einde, zodat het niet als een schok komt'', erkent Krajicek. ,,Ik zou morgen kunnen besluiten dat het genoeg is geweest, maar dat geloof ik niet. Wellicht geef ik mezelf nog enkele maanden om te revalideren. Ik houd me strikt aan alle schema's, meer kan ik niet doen. Maar als ik nu weer een tegenslag krijg, kan dat er best één te veel zijn.

,,Nu gaat het goed en ga ik met plezier de baan op. Ik durf bijna niet te zeggen dat ik geen pijn meer heb. Het is dan ook een prettig idee dat ik na het tennis een normaal leven kan leiden. Zowel voor als de eerste maanden na de operatie kon ik niet zonder pijn mijn tanden poetsen of mijn sokken aantrekken. Altijd was daar een zeurende pijn. Voor mijn gevoel ging ik gehandicapt door het leven. Daar heb ik nu geen last meer van. Tennissen gaat ook weer, maar kan ik het nog dag in dag uit op het hoogste niveau? Ik kan niet blijven wachten op het verlossende antwoord.''

Heeft Krajicek zichzelf geen deadline gesteld? ,,Niet echt. Maar als ik Wimbledon niet haal, is het tijd voor bezinning. Dan moet ik ook met mijn coach Rohan Goetzke filosoferen over de toekomst, want ook hij wacht al zeventien maanden op mijn terugkeer. Voorlopig gelooft Goetzke nog steeds in mijn herstel. Maar ook Rohan heeft recht op duidelijkheid. Ik had al besloten dat ik na de US Open van 2003 afscheid neem van het tennis. Momenteel zijn diverse scenario's mogelijk. Misschien dat ik na Wimbledon stop met revalideren en dat ik na zes maanden volledige rust besluit nog een jaar voor de lol te spelen. Ik berust in de wetenschap dat ik een mogelijke terugkeer op de tennisbaan niet meer in eigen hand heb.''

Krajicek heeft geen commerciële motieven om zijn loopbaan te rekken. ,,Ik ben geen voetballer als Ronaldo, die tijdens zijn revalidatie keurig zijn salaris krijgt doorbetaald. De sponsors betalen me niet zolang ik geen toernooien speel. Ik moest toch al minimaal tot de beste vijftig spelers op de wereldranglijst behoren. Ik krijg mijn normale gage pas als ik weer bij de top-20 sta. Dan kun je dus uitrekenen hoeveel een jaar zonder tennis me heeft opgeleverd. Mijn revalidatie kost me alleen maar geld, want ik heb al die tijd het salaris van mijn coach betaald.''

Krajicek is vermoedelijk de enige die nog in een comeback gelooft, want ook een toptennisser kan niet ongestraft anderhalf jaar ontbreken in de ATP Tour. ,,Ik begrijp de scepsis'', zegt hij. ,,Wellicht kan ik nog een paar mensen verrassen. Eerst moet mijn arm volledig genezen, daarna ga ik me pas zorgen maken over het niveau dat ik nog kan bereiken. Ik heb met mijn blessures al het nodige doorstaan. Het zou één van mijn mooiste overwinningen zijn als ik nog een keer terug kan komen. Ik ben constant bezig met mijn lichaam, ik heb het tennis nog niet losgelaten.''

Voorzichtig tekenen de contouren van een leven na het tennis zich af. Krajicek haalde zijn vaarbewijs en hij is begonnen aan een rechtenstudie. ,,Om de hersens te stimuleren. Ik ben onlangs met enig geluk voor mijn eerste tentamen geslaagd.'' De studie fungeert tevens als extra bagage voor zijn nieuwe functie als toernooi-directeur in Rotterdam vanaf 2004, waar hij een ongeloofwaardig pact moet sluiten met de huidige directeur Wim Buitendijk.

Krajicek, diplomatiek: ,,Ik weet dat Buitendijk niet stond te juichen toen ik door de directie van sportpaleis Ahoy' werd aangesteld. Cruciaal is het niet om samen te werken, want onze taken zijn gescheiden. Maar we hebben inmiddels een prima verstandhouding. Buitendijk blijft verantwoordelijk voor het commerciële gedeelte van het toernooi, daar heb ik geen verstand van. Ik richt me vooral op de spelers en als woordvoerder ben ik het gezicht van het toernooi.''

Wellicht schuilt in Krajicek zelfs een politicus. Deze maand heeft hij voor het eerst van zijn leven gestemd. ,,Dat heb ik altijd geweigerd, omdat ik vond dat ik niet over het lot van Nederland kon meebeslissen, zolang ik in het buitenland woonde. Sinds ik me eind 1998 in Muiderberg heb gevestigd, heb ik me bewust met de politiek bezig gehouden. Van huis uit ben ik anti-links opgegroeid. Mijn ouders waren immers in het voormalige Tsjechoslowakije het slachtoffer van een communistisch regime. Voor mij was stemmen op een linkse partij taboe. Ik ben altijd VVD'er geweest.''

Met een spottend lachje: ,,Sinds Fortuyn in de politieke arena is verschenen, mag ik openlijk uitkomen voor mijn keuze, want dankzij hem is de VVD een gematigde partij geworden. De politici hebben hun ware gezicht laten zien. Ik was verbijsterd door de reactie van Ad Melkert op de verkiezingszege van Fortuyn in Rotterdam. Hij reageerde als een kind dat zijn lolly is afgenomen. Ook de reacties in de media zijn hypocriet. Als de PvdA heeft gewonnen, lees ik dat de kiezer heeft gesproken. Nu de lijst-Fortuyn de grootste is in Rotterdam zou diezelfde kiezer zich hebben laten leiden door goedkope onderbuikgevoelens.''

Volgens Krajicek hanteren de media en de politiek een dubbele moraal. ,,Als de Amsterdamse Pvda-leider Oudkerk de term `kut-Marokkanen' in de mond neemt, wordt dat aanvankelijk uit de uitzending geknipt. Als Fortuyn zoiets had gezegd, zouden spontaan stille marsen zijn georganiseerd tegen racisme. Nu ik rechten studeer, heb ik in het wetboek meteen artikel 1 en 7 over discriminatie en vrijheid van meningsuiting opgezocht. Dan vind ik dat veel mensen niet eens proberen om Fortuyn te begrijpen. Waar is de objectiviteit gebleven? Maartje van Weegen verklaart op tv dat ze de zege van Fortuyn in Rotterdam betreurt. Ik vind dat de NOS haar tot na de landelijke verkiezingen van het scherm moet halen, omdat ze niet objectief is.

,,Ik bespeur te weinig respect voor de kiezer. Ik heb meerdere redenen om niet op Fortuyn te stemmen. Maar je mag de burgers die hem wel steunen toch niet als idioten afschilderen? Zelfs mijn partij vindt dat je in Jip en Janneke-taal met de kiezer moet communiceren. Ik ben toch niet achterlijk? Dat dedain is voor mij een reden niet blind VVD te stemmen.'' En sarcastisch: ,,Aan de Ouderenpartij ben ik nog niet toe, hooguit als tennisser.''

Harmonie heeft Krajicek wel gevonden in zijn familie, zonder dat hij daar bewust naar heeft gestreefd. Twee jaar geleden verklaarde Krajicek in een interview met deze krant dat hij de breuk met zijn vader pas wilde herstellen als hij zijn tenniscarrière had beëindigd. ,,Maar juist in dat verhaal had mijn vader tussen de regels door gelezen dat ik het contact wellicht toch wilde herstellen. De ironie wil dat een interview met mijn vader in NRC Handelsblad ons juist nog verder uit elkaar had gedreven. Toen hij voor mijn deur stond, ben ik op advies van mijn vrouw Daphne naar buiten gegaan. Zij heeft me het beslissende zetje gegeven. Achteraf is het mooi dat het zo is gegaan.

,,Ik heb geen spijt van mijn beslissing om het contact met mijn vader te verbreken, ik had in gedachten al afscheid van hem genomen. Dat was mijn vorm van harmonie met het verleden. Ik kon geen relatie voortzetten die te veel spanningen met zich meebracht. We hebben na onze hereniging een gesprek gevoerd over de gevoelige punten in onze relatie, maar ook besloten het verleden te laten rusten. Nu staat het hier en nu centraal.''

Met als gevolg dat een droom van Petr Krajicek onlangs in vervulling ging. Als het ultieme bewijs voor het opheffen van de tweedeling in de familie trainde Richard met zijn 13-jarige halfzus Michaëla uit het nieuwe huwelijk van zijn vader. Het waren ontroerende beelden. ,,Ik denk dat Michaëla een andere opvoeding krijgt dan ik vroeger,'' zegt Krajicek. ,,Mijn vader was zielsgelukkig dat hij zijn kinderen eindelijk bij elkaar had gebracht. Ik was echt onder de indruk van Michaëla. Ik wilde als kind vooral niet verliezen, zij wil winnen, dat is fantastisch om te zien. Michaëla heeft nog een lange weg te gaan, maar ze lijkt haar achternaam niet als een last te ervaren.''

Ook in haar gedragingen op de baan is Michaëla in de huid van haar idool gekropen. ,,Het was grappig om te zien hoezeer ze op me lijkt'', zegt halfbroer Richard. ,,Haar gezichtsuitdrukkingen als het even tegenzit, het sjokken over de baan en het mopperen als ze een bal mist; het leek alsof ik mezelf zag. Maar die meid is mentaal sterker dan ik op haar leeftijd was.''

En lachend: ,,Als ik het niet meer kan, gaat deze Krajicek wellicht nog een keer Wimbledon veroveren.''