Vonnis-Kazaa geen eind aan strijd

De internet-uitwisseldienst Kazaa is volgens het gerechtshof niet verantwoordelijk voor schending van auteursrechten door gebruikers van het programma. Een overwinning voor internet of een `verbijsterende' uitspraak?

Het gerechtshof in Amsterdam heeft gisteren in hoger beroep bepaald dat het Nederlandse softwarebedrijf Kazaa zijn programma mag blijven aanbieden waarmee het uitwisselen van (muziek)bestanden via internet mogelijk is. Volgens de rechter zijn de gebruikers zelf verantwoordelijk voor het downloaden, niet de leverancier van de software. Kazaa kreeg in november vorig jaar een gerechtelijk verbod op het aanbieden van software voor het ruilen van onder meer muziek en films. Kazaa had een zaak aangespannen tegen de auteursrechtenorganisatie Buma-Stemra die – na anderhalf jaar vruchteloos overleg – weigerde afspraken te maken over een gebruiksrecht op de software. Het hof bepaalde gisteren dat de Kazaa-technologie legaal is.

,,Verbijsterend'', noemt woordvoerder G. Knops van Buma-Stemra de uitspraak. ,,In feite wordt nu gedoogd dat mensen legaal muziek downloaden zonder dat zij daarvoor betalen.'' De honderdduizenden gebruikers van Kazaa hebben op dit moment meer dan 53 miljoen bestanden geruild. Buma-Stemra beslist volgende week over eventuele cassatie bij de Hoge Raad.

Het gerechtshof onderschreef gisteren de mening van getuige-deskundige prof. E. Huizer, hoogleraar internettoepassingen aan de Universiteit Twente. Volgens hem kunnen gebruikers bestanden ruilen zonder directe bemoeienis van Kazaa. Er is geen centrale server of distributiepunt dat op last van de muziekindustrie kan worden gesloten, zoals bij het Amerikaanse equivalent Napster. De gebruikers van Kazaa kunnen zelf als database fungeren. Huizer: ,,Daarom verwacht ik niet dat de uitspraak grote gevolgen heeft voor de zaak-Napster.'' Met de huidige stand van standaardisatie is het volgens hem niet mogelijk om technisch te bepalen welke bestanden auteursrechten dragen en welke bestanden niet. Huizer: ,,Het is niet mogelijk om in software een blokkade tegen onrechtmatige bestandsuitwisseling in te bouwen.''

Directeur T. Kuik van de stichting Bescherming Rechten Entertainment Industrie Nederland bestrijdt dit. ,,Gebruikers van het programma Morpheus MusicCity, dat werkt met dezelfde zoektechniek als Kazaa, konden de afgelopen weken wel worden afgesloten van de uitwisselservice.'' Volgens Kuik vertelt Kazaa niet de gehele waarheid over de techniek. ,,Het hof is niet goed voorgelicht. Eerst maakt Kazaa goede sier met de uitwisseling van muziek, maar vervolgens zeggen ze dat ze daarmee niets te maken hebben.''

De advocaat van Kazaa, Chr. Alberdingk Thijm, zegt dat het afsluiten van Morpheus-gebruikers komt doordat het programma gebruikmaakte van een oude versie van de zoektechniek. ,,Morpheus gebruikt de technologie al anderhalf jaar, maar heeft nog nooit betaald voor de licentie. Een nieuwe versie met een betere beveiliging blokkeerde de toegang voor Morpheus-gebruikers.''

Niklas Zennström, de Zweedse oprichter van Kazaa en maker van de onderliggende zoektechniek, beschouwt de uitspraak van het hof als ,,een grote overwinning voor het bedrijf, voor internet en voor de gehele technologiesector''. Het vonnis toont volgens hem aan, ,,dat Nederland een progressief beleid voert om technologische innovatie te beschermen. Een bedrijf moet een product kunnen ontwikkelen zonder dat het aansprakelijk is voor de acties van de gebruikers''. Kazaa-advocaat Alberdingk Thijm baseerde zijn verdediging onder meer op een uitspraak van een Amerikaanse rechter uit 1984. Makers van videorecorders zijn niet aansprakelijk als klanten hun apparatuur gebruiken om auteursrechten te schenden. Alberdingk Thijm: ,,Dit is een sprong voorwaarts voor het medium internet als geheel. De uitspraak raakt ook makers van digitale opnameapparatuur, zoals Philips en Panasonic.''

Kazaa heeft de uitspraak overigens met gemengde gevoelens ontvangen. Als gevolg van een rechtelijke dwangsom verkochten de oprichters van Kazaa eind januari enkele bedrijfsonderdelen aan het Australische Sharman Networks. Ver onder de waarde, aldus Alberdingk Thijm. In oktober 2001 werd Kazaa nog geschat op 20 miljoen dollar (23 miljoen euro).

Hoogleraar internettoepassingen Huizer vindt dat de uitspraak van gisteren verkeerde oplossingen voor het probleem van illegaal downloaden voorkomt. ,,Maar het lost het probleem niet op. Je moet niet alleen kijken naar technische oplossingen zoals Buma-Stemra wil, maar ook naar juridische en economische.'' Zowel Huizer als Alberdingk Thijm hoopt dat de muziekindustrie en de softwaremakers samen een service ontwikkelen om legaal muziek van internet te downloaden. De Amerikaanse muziekruilbeurs Napster, sinds 2000 in handen van het Duitse concern Bertelsmann, meldde deze week dat het op zijn vroegst dit najaar weer operationeel is. Directeur K. Hilbers noemde de muziekcollectie van Napster nog niet groot genoeg.

Het juridische getouwtrek rond illegaal downloaden is voorlopig nog niet ten einde. In de VS begint dit najaar een proces van de muziek- en filmindustrie tegen onder meer Kazaa en Morpheus MusicCity.

www.nrc.nl dossier Auteursrecht