Paus grijpt snel in in schandaal Poolse kerk

Met de snelle benoeming van een als progressief bekend staande opvolger van de Poolse aartsbisschop Paetz, afgetreden in verband met een seksschandaal, heeft de paus een duidelijk signaal gegeven.

,,Ik weet dat niet iedereen mijn hartelijke spontaniteit en mijn open betrekkingen tot de medemens heeft begrepen''.

Met deze woorden besloot de aartsbisschop van Poznan, Juliusz Paetz, gisteren de mis en trad af ,,om een einde te maken aan de onrust in de Poolse rooms-katholieke kerk''.

De affaire-Paetz kwam ruim een maand geleden in de openbaarheid toen het dagblad Rzeczpospolita onder de kop `Zonde in paleis van aartsbisschop' met onthullende getuigenissen kwam van jonge priesters die jarenlang door de 67-jarige aartsbisschop homoseksueel misbruikt zouden zijn.

De krant gaf gedetailleerde beschrijvingen van de manier waarop de prelaat jonge priesters in opleiding bij zich op de kamer liet komen, omarmde en onzedelijk betastte. In wat al snel op een religieuze thriller over de Poolse katholieke kerk begon te lijken was zelfs sprake van een geheime ondergrondse tunnel die de omstreden aartsbisschop zou gebruiken om zich toegang te verschaffen tot de slaapverblijven van de jonge priesters. In kringen van de katholieke kerk zou men al twee jaar op de hoogte zijn van de homoseksuele activiteiten van Paetz.

De zaak deed om twee redenen veel stof opwaaien: ten eerste natuurlijk omdat er voor het eerst in de geschiedenis van de Poolse katholieke kerk openlijk sprake was van homoseksualiteit binnen de kerk en ten tweede omdat de hele zaak via een krant naar buiten was gebracht. Al spoedig bleek namelijk dat priesters uit het aartsbisdom Poznan zelf naar de krant waren gestapt omdat ze in hun eigen kringen geen gehoor vonden voor hun klacht.

Inmiddels had het Vaticaan al besloten om in te grijpen. Een speciale onderzoekscommissie reisde naar Poznan af om de betrokkenen zelf te horen. Aartsbisschop Paetz, die uit de naaste omgeving van paus Johannes Paulus II zelf komt, werd naar Rome geroepen voor overleg. De handtastelijke geestelijke mocht de eer aan zichzelf houden. Hij bleef ontkennen over de schreef te zijn gegaan en de commissie van het Vaticaan hield de uitkomst van het onderzoek voor zich.

Volgens de Poolse media heeft het Vaticaan duidelijk de hand gehad in de ontknoping. Paus Johannes Paulus II zou diep geschokt zijn door het gebeurde. Het Poolse schandaal valt samen met onthullingen in Verenigde Staten over priesters die zich aan kinderen hebben vergrepen.

In een schrijven aan de priesters over de hele wereld sprak de paus vorige week van een ,,schaduw van schandaal die over alle priesters in de hele wereld is komen te hangen, ook over hen die hun taak vervullen in heldhaftige zelfopoffering''. In een mis in de Sint Pieter vroeg hij de vierhonderdduizend priesters in de wereld ,,hun zonden op te biechten''.

Met de prompte benoeming van Stanislaw Gadecki tot opvolger van Paetz als aartsbisschop van Poznan heeft de paus in Polen een duidelijk signaal afgegeven. Gadecki staat bekend als een man van de dialoog en een goed organisator. Hij speelt al jaren een vooraanstaande rol in de gevoelige dialoog tussen katholieken en joden, wat hem in het progressieve kamp plaatst binnen de Poolse katholieke kerk.

In Poznan moet Gadecki nu proberen de eenheid terug te brengen in een sterk verdeelde kerk. De kerkelijke hiërarchie in Polen heeft de affaire-Paetz twee jaar lang in de doofpot weten te houden. Geestelijken die daartegen protesteerden werden `overgeplaatst'. Katholieke intellectuelen roepen de kerk op om het kwaad alsnog bij de naam te noemen en de misbruikte priesters genoegdoening te geven.