Internetfilter schaadt kerntaak bibliotheek

De Amerikaanse regering wil dat bibliotheken en scholen filterprogramma's installeren op openbaar toegankelijke computers. Daarmee zouden kinderen worden beschermd tegen `onbehoorlijke' websites (NRC Handelsblad, 26 en 27 maart). Er was toch vroeger ook een collectioneringsbeleid in bibliotheken dat pornografische en racistische materialen uit de collectie weerde en die praktijk legitimeert een dergelijk `virtueel' collectioneringsbeleid (lees: filtersoftware), stelt de Amerikaanse overheid.

De redenering lijkt valide, maar ze bevat een denkfout. Impliciet uitgangspunt is de aanname dat er geen wezenlijk verschil bestaat tussen de klassieke, fysieke collecties van bibliotheken en de nieuwe, digitale (virtuele) collecties. Dat is er wel. Ook `vroeger' was de bibliotheek niet meer en niet minder dan een laagdrempelige toegangspoort tot informatie. Vanuit die functie collectioneerde de bibliotheek wat zij van belang achtte voor haar gebruikers. Dat collectioneren geschiedde vanuit de mogelijkheden die de toenmalige samenleving haar bood.

Met internet is er een nieuw tijdperk aangebroken, waarin de beschikbaarheid van informatie wezenlijk anders is komen te liggen. Het is nog maar de vraag of de ethische criteria die de bibliotheek zich vroeger kon permitteren aan te leggen, ongewijzigd kunnen worden gehanteerd binnen de internetsamenleving. Vroeger kocht de bibliotheek geen pornotijdschriften omdat zij zich dat kon veroorloven te doen. Het niet-hebben van die materialen tastte de wezenlijke functie van de bibliotheek niet aan. Zou de bibliotheek er nú voor kiezen geen pornografische materialen beschikbaar stellen (door die weg te filteren), dan tast dat de wezenlijke functie van de bibliotheek wél aan. Informatie is nu namelijk alomtegenwoordig en overal beschikbaar – in tegenstelling tot vroeger. Filteren is dus een directe aanslag op de kerntaak van de bibliotheek.

Als de bibliotheek nu met een dergelijk filter akkoord gaat, dan vrees ik voor de toekomst. Vandaag porno, morgen racisme en volgende week wordt informatie van ongewenste politieke partijen weggefilterd. Wat dat betreft is de overheid voor geen cent te vertrouwen.

Willem Huberts is

directeur van de Openbare Bibliotheek te Nijmegen.