Dijkstra met puntjes, dat is toch geen gezicht

Als je Dijkstra heet, dan erger je je aan je eigen naam. Dat moet Dykstra zijn. Het kabinet begrijpt dit en doet er wat aan.

De Fries die in 1811 bij de burgerlijke stand zijn achternaam wilde laten registreren als `Tsjepkema', zag die later terug als `Tjepkema'. De `tsj' werd on-Nederlands gevonden en niet gebruikt. `Sylstra' (spreek op zijn Fries uit als Sielstra) werd door de ambtenaar ingeboekt als `Zijlstra'. Op zijn Nederlands dus. Aan het begin van een woord schreef de ambtenaar ook steevast een V. Dus werd het De Vries en Veenstra. Soms werd er een foutje gemaakt en noteerde de ambtenaar toch `Feenstra', hoewel de Fries `Feanstra' zei.

Al die missers kunnen bijna 200 jaar na dato alsnog worden rechtgezet. Wie kan bewijzen dat de naam van zijn voorouders door de ambtenaar van de burgerlijke stand is `vernederlandst', kan die wijzigen in de spelling van de Friese taal. De Vries kan dus De Fries en Van der Velde kan Fan der Felde worden mits aan de hand van officiële stukken en geboorteaktes kan worden aangetoond dat de ambtenaar destijds fout zat.

De ministerraad heeft vorige week besloten dat er een wettelijke regeling komt op grond waarvan Friezen hun achternaam kunnen `verfriezen'. De geslachtsnaam kan gewijzigd worden in de oorspronkelijke Friese spelling. De regering volgt hiermee het voorstel van het Europees Handvest voor de regionale minderheidstalen. ,,Het recht gaat toch zegevieren'', zegt een blije Fedde Dijkstra (spreek op zijn Fries uit als Diekstra) uit Leeuwarden. ,,Ik ga er onmiddellijk gebruik van maken'', zegt de juridisch vertaler. Hij wilde altijd al die verfoeide puntjes weg hebben, maar hij weigerde principieel daarvoor 500 gulden te betalen, wat een naamswijziging tot voor kort kostte. Maar daarmee juicht Dijkstra te vroeg, geeft een voorlichter van het ministerie van Justitie aan, want voor de procedure moet straks ook betaald worden.

M. Bijlsma uit Nes (gemeente Boarnsterhim) verandert zijn naam, ,,zo snel het kan'', in het Fries klinkende Bylsma (spreek uit Bielsma). Bijlsma is geboren in de provincie, hij is Friestalig en lid van de Frysk Nasjonale Partij. ,,Ik ben op en top Fries. Dus dit hoort erbij.'' L. Jansma (spreek op zijn Fries uit als Jânsma), directeur van de Fryske Akademy in Leeuwarden, vindt de mogelijkheid tot naamswijziging een goede zaak. ,,Veel Friezen vinden dit eindelijk gerechtigheid. Anderen zijn misschien te nuchter om hun naam aan te passen.'' Zelf overweegt hij om het te laten doen. ,,Als ik nu de telefoon opneem op zijn Fries, dus met Jânsma, denken veel Nederlanders dat ik Jongsma heet. En zo'n accent circonflexe geeft de naam ook wel wat cachet.''

W. Ypma (voorheen IJpma) uit Franeker liet zijn naam zes jaar geleden veranderen. Hij ergerde zich al jaren aan die IJ. ,,Mijn voorouders heetten Yp. Ypma was `zoon van Yp'. Dat kon ik aantonen aan de hand van bidprentjes en geboorte- overlijdens- en trouwkaartjes.''