De andere kant van het herstel

Het herstel gloort in Europa, denken ondernemers. Drie bedrijfsbarometers van de conjunctuur zorgden deze week voor goed nieuws: de Duitse Ifo-index, de Franse INSEE en de Italiaanse ISAE gaven alle drie aan dat het tweede kwartaal van dit jaar een sterke periode belooft te worden. Goed nieuws dus, zij het dat het herstel ook minder prettige neveneffecten heeft. Het gunstige renteklimaat is in snel tempo aan het verdampen.

Begin november vorig jaar, in de zwartste dagen na de septemberaanslagen, daalde de rente op tienjarige Nederlandse staatsobligaties nog tot 4,4 procent. De verwachting destijds was dat de Europese Centrale Bank de geldmarktrente nogmaals omlaag zou brengen, na de verlaging met een half procentpunt tot 3,25 procent op 8 november.

Nu, aan de vooravond van het tweede kwartaal, is die hoop al lang weg. De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs, die doorgaans een goede hand heeft in het analyseren van het ECB-beleid, verwacht dat Frankfurt zijn rente terugbrengt tot een `neutraal' niveau van rond 4 procent. De eerste verhoging van de euro-rente wordt voor eind dit jaar ingetekend.

Dat heeft zijn weerslag op de obligatiemarkten. Die kregen het van vijf kanten om de oren. Allereerst is er de overtuiging dat het monetaire beleid straks wordt verkrapt. Dan is er de verwachting dat de conjunctuur sterker – en eerder – aantrekt dan verwacht. De inflatie in de eurozone daalt ook nog eens niet zo snel als eerder aangenomen en de olieprijs is, met bijna 26 dollar, op weg omhoog. De verslechterende begrotingen van de euro-landen zorgen daar bovenop voor een groter aanbod van staatsschuldpapier.

Dalende koersen van obligaties zorgen voor een stijgende effectieve rente. De rente op vijfjaars-obligaties bereikte deze week 4,96 procent, de tienjaarsrente steeg naar bijna 5,4 procent. Dat zijn de hoogste niveau's in bijna anderhalf jaar.

Wat betekent dat voor de burger? Aan de kosten van `rood staan' en andere vormen van kortlopend krediet verandert er niet zo heel veel – al lopen de korter lopende rentes op de geldmarkt al wat op. Voor de huizenkoper hakt het er wel in. De hypotheekrentes houden gelijke tred met de obligatiemarkt, en zijn fors omhoog gegaan.

Dat maakt benieuwd hoe de huizenmarkt zich zal houden. Die pijler onder de Nederlandse economie bleef tot nu toe goed overeind, al stijgen volgens het kadaster de huizenprijzen niet of nauwelijks meer. Dat wordt spannend de komende maanden, wanneer moet blijken of een herlevende kooplust van het publiek blijft opwegen tegen de hogere hypotheektarieven.