Britse trapveldjes ontdekt als goudmijn

Britse scholen zijn massaal gedwongen sportvelden te verkopen omdat subsidies ondanks beloften van de Labour-regering niet toereikend zijn. Of gaat het om grondspeculatie, waarbij gemeentebesturen en scholen samenspannen?

Jongens draven in korte broek over de kluiten. Een scheidrechtersfluit snerpt. Gejuich. Goal! Je zou kunnen denken dat dit hobbelige graslandje middenin een Victoriaanse woonwijk in Bath een gewoon schoolsportveld is.

Mis. Dit stukje grasland van een halve hectare is een goudmijntje. Dat wil zeggen: als directeur en bestuur van Beechen Cliff, een middelbare gemeenteschool met duizend leerlingen, hun zin krijgen. Ze hebben de minister van Onderwijs en de gemeente toestemming gevraagd het sportveldje te verkopen aan een projectontwikkelaar die er flats en woonhuizen wil neerzetten.

Met een deel van het geld, geschat op drie miljoen pond (4,8 miljoen euro) kan de school broodnodige computers kopen, de gymzaal verbeteren en elders op het resterende sportterrein een kunstgrasveld aanleggen, aldus de schoolleiding, omdat de bestaande overheidssubsidie niet toereikend zou zijn.

,,Het is een schandaal'', zegt Peter Burfoot, een 70-jarige ex-accountant en leider van een actiegroep van omwonenden die 350 protestbrieven heeft verstuurd naar de autoriteiten. Volgens hem spannen school en gemeente uit geldbejag samen, over de hoofden van jongeren. ,,De velden zijn nu al te klein en eenmaal weg komt het nooit meer terug. Dit is grondspeculatie. Alle scholen hebben meer geld nodig, maar niet op deze manier.'' De groep heeft ook een eigen belang: buiten schooltijd is het veldje een openbaar park.

Beechen Cliff is niet de enige school met zulke plannen. Gedwongen door decennia achterstallig onderhoud en verleid met gestegen grondprijzen gaan in het hele land sportterreinen onder de hamer. Ouders en omwonenden zijn woedend. De politiek kijkt handenwringend of handenwrijvend toe. Hoe dan ook, het toch al spaarzame gras in de voorsteden, dat net als in Bath vaak een dubbelrol heeft als common green, verdwijnt. En in het land waar de schoollunch niet zelden bestaat uit een zak chips en een Mars heeft de Nintendo-generatie weer een aansporing minder om achter de buis vandaan te komen.

Labour beloofde bij zijn aantreden in 1997 een einde te maken aan gedwongen verkoop, die was begonnen tijdens achttien jaar snijden in het openbaar onderwijs onder de Tories. Duizenden scholen hebben sindsdien extra geld gekregen voor de bouw van muzieklokalen, speelpleinen, computers of groot onderhoud. ,,Scholen hoeven niet langer sportvelden te verkopen om reparaties te kunnen betalen'', zei de minister van Onderwijs. Maar de extra miljarden – kortgeleden aangevuld met nog eens 7,8 miljard pond voor de komende vijf jaar – hebben de trend niet gekeerd. Integendeel.

Tussen 1981 en 1997, de regeringen-Thatcher en -Major, verdwenen ongeveer 5.000 sportvelden, gemiddeld ruim 300 per jaar. In het jaar 2000, het vierde jaar van het eerste kabinet-Blair, waren het er na een aanvankelijke lichte daling 446, bleek uit een vertrouwelijk rapport voor het ministerie van Cultuur, Media en Sport. Voor de jaren erna zijn alleen de officiële aanvragen bekend: 860 in 2001 en 1.000 vorig jaar. Het aantal positieve beschikkingen is zo goed als zeker lager, maar de opwaartse lijn is duidelijk. ,,De cijfers laten zien dat we onze belofte om sportvelden te beschermen niet zijn nagekomen'', zei Labour-politicus Kate Hoey vorig jaar, kort nadat ze was ontslagen als staatssecretaris voor Sportzaken.

Een aantal willekeurige gevallen: Lynn Grove, een middelbare school in Great Yarmouth (Norfolk), wil sportvelden wegdoen om een gymzaal te kunnen bouwen. Varndean School in Brighton, een college voor 17- en 18-jarigen, moet anderhalve hectare sportveld in de verkoop doen om nieuwe lokalen te kunnen bouwen (op zijn monumentale plein). Bij een school in Paignton (Devon) is dat al gebeurd, op het sportveld, zodat er zelfs geen ruimte meer is voor de honderd meter sprint. En het bestuur van de Borders, een regio op de grens van Engeland en Schotland, wil velden op zeventien plekken verkopen om het onderwijsbudget met 3,9 miljoen pond aan te vullen.

Een completer beeld geeft de website van de National Playing Fields Association (NPFA), een landelijke organisatie die buitensport en buitenspelen bevordert, en die waarschuwt tegen zwaarlijvigheid bij kinderen. Daar staan alle bedreigde sportterreinen, geografisch en alfabetisch geordend, bijeen. Tussen alle aanvragen-in-behandeling en voorlopige toewijzingen is slechts mondjesmaat een afwijzing te zien.

,,Het tempo waarin speelvelden verdwijnen is deprimerend'', zei NPFA-chef Elsa Davies bij het bekend worden van de laatste cijfers, eind vorig jaar. ,,Politici kunnen niet blijven roepen hoe belangrijk lichamelijke oefening is om niet dik te worden, terwijl er geen plek meer is om rond te rennen en aan sport te doen.''

In Wrexham, in het noorden van Wales, verloren ouders begin deze maand hun zaak tegen de gemeente, die besloot een grasveld bij een lagere school te verkopen om er huizen te laten bouwen. Het geld, 250.000 pond (400.000 euro), is de enige manier om gemeentescholen op te knappen, waar kinderen nu ,,in onacceptabele omstandigheden onderwijs krijgen'', aldus de voorzitter van de gemeenteraad, Shân Wilkinson. Een actiegroep van ouders en de plaatselijke parlementariër vinden ook dat de scholen van Wrexham dringend moeten worden opgeknapt, maar niet ,,door het verkopen van het tafelzilver''.

,,Ja, we komen faciliteiten te kort'', vertelde moeder en actievoerster Lynne Hayes toen tegen The Independent, ,,maar we kunnen nog wel op het geld wachten.'' John Marek, vice-voorzitter van de Assembly, het zelfbestuur van Wales, vindt de gemeente helemaal niet zielig, maar beschuldigde die van ,,graaien''.

Rond de Beechen Cliff School in Bath razen soortgelijke opinies. Ook hier heeft de wethouder van Onderwijs een ,,rechtstreeks belang'' in de verkoop, omdat de gemeente de helft van de opbrengst zelf kan houden, zegt actievoerder Burfoot. Hij houdt hoop dat de minister geen toestemming geeft. Ten eerste heeft de onderwijsinspectie de bestaande buitensportfaciliteiten eerder officieel als te klein bestempeld; een deel van de leerlingen moet nu al met bussen naar andere velden worden gebracht. Ten tweede is de officiële bestemming van het veldje recreatie en ligt het tegen een groene zone. Als Onderwijs toestemming zou geven, verlegt Burfuut de strijd naar het ministerie van Milieu.

www.npfa.co.uk: lijst bedreigde sportvelden