Youps ongrijpbare pathos

In zijn serie Hoge bomen portretteert Pieter Jan Hagens een zeer uiteenlopend gezelschap. De eerste hoofdpersoon was Alfred Heineken, de tweede was prinses Juliana en de derde is Youp van `t Hek. En toch zijn er overeenkomsten, aldus de AVRO-verslaggever: ze zijn prominent en niet makkelijk benaderbaar, en men kan vermoeden dat er niet eerder belichte verhalen over hen te vinden zijn.

In de eerste twee afleveringen is dat goed gelukt. De derde, over Van 't Hek, vind ik minder overtuigend, omdat die voornamelijk gaat over de Gooise afkomst waarover de cabaretier zelf al heel wat heeft verteld. Het grote gezin, waarin elk kind goedgebekt moest zijn om zich een plaatsje te bevechten, krijgt hier hooguit nog wat meer kleur. Opmerkelijk is in elk geval de medewerking van een broer en een zus van Van 't Hek, die meer biografische bijzonderheden bieden. Maar dat de kleine Joep de prachtigste verhalen kon opdissen over een geheel verzonnen vriendje, heeft hij zelf al – veel mooier – verteld in Zomergasten.

Hagens lijkt er op uit te zijn diens anti-Gooise tirades te relativeren en krijgt steun van Roel Petter, een zwager van de hoofdpersoon. ,,Ik denk dat-ie stiekem een beetje een Gooise kakker is'', zegt hij. ,,Verder doen z'n kinderen de meest Gooise sporten.''

Relevanter lijkt mij de vraag naar Van 't Heks artistieke bronnen, maar daarin komt Hagens niet ver. De huidige Hart van Nederland-presentatrice Cilly Dartell, die vroeger in zijn cabaretgroepje zat, stelt wel vast dat zij volgens Youp bij SBS in het foute kamp zit (,,het is bij hem in hokjes van goed en fout''), maar heeft geen verklaring. Zijn vroegere regisseur Pieter van Empelen begint over 's mans pathos: ,,Dat pathos is soms groter dan de werkelijkheid die het beschrijft... Je pathos gaat met je op de loop, jongen.'' En klankbord Joop Koopman wijst, op een vraag naar de waarachtigheid van Van 't Heks woede, op de vakmatige kant: de woede is er tijdens het schrijven, en keert tijdens het optreden terug door middel van ,,technische reproductie''. De vraag of dat pathos en die woede aanwijsbaar ergens vandaan komen, blijft echter hangen.

Maar laat daarmee niet gezegd zijn dat deze Hoge bomen het aanzien niet waard is. Integendeel: er wordt onderhoudend verteld door verrassende ooggetuigen. Er wordt alleen minder onthuld dan in de vorige twee.

Hoge bomen: Youp van 't Hek, AVRO, Ned.1, 21.57-22.43u.