Verdwijning drijft spanning Moldavië nog op

De spoorloze verdwijning van een oppositieleider in Moldavië scherpt de spanningen in het toch al sterk gepolariseerde land verder aan.

Vorige week donderdag, om half elf 's avonds, zette de chauffeur van Vlad Cubreacov zijn chef af voor de deur van diens flatgebouw aan de Boulevard van de Wedergeboorte in de Moldavische hoofdstad Chi¸­sinau. Sindsdien heeft niemand Cubreacov meer gezien: thuisgekomen is hij niet, en elders opgedoken is hij evenmin.

De mysterieuze verdwijning van een van de leiders van de oppositie in Moldavië heeft de toch al zeer felle polarisatie in het door de communisten geregeerde land nog verder opgedreven. Cubreacov (36), parlementariër, secretaris van de parlementscommissie voor mensenrechten, vice-voorzitter van de christen-democratische oppositiepartij PPCD en lid van de assemblee van de Raad van Europa (en homo-hater, ook dat) is een van de organisatoren van de marathon-demonstraties tegen het communistische bewind die op 9 januari begonnen en die aanstaande zondag een nieuw hoogtepunt moeten bereiken. Als zodanig is hij, samen met PPCD-leider Iurie Rosca, voor de communisten een doelwit van scherpe aanvallen. 's Lands procureur-generaal begon onlangs een procedure om de parlementaire onschendbaarheid van Rosca, Cubreacov en een derde PPCD-kopstuk op te heffen om hen te kunnen vervolgen wegens hun verantwoordelijkheid voor de dagelijkse protestdemonstraties in Chisinau. Die worden namelijk niet gehouden op de plek die de regering heeft aangewezen, maar in het centrum, bij het parlement.

De betogingen begonnen in januari als protest tegen wat de oppositie noemt ,,de russificering'' van Moldavië, in het bijzonder tegen de invoering van het Russisch als verplicht leervak op alle scholen en de invoering van een nieuw geschiedenisleerboek, waarin Sovjet-versie van de Moldavische geschiedenis weer uit de kast wordt gehaald. Twee maanden lang betoogden elke dag enkele duizenden Moldaviërs tegen die plannen.

Toen het er op 24 februari 100.000 waren zwichtte de regering. Ze trok de plannen in. Maar de PPCD ging gewoon door met betogen, niet langer tegen de onderwijsplannen van de regering, maar tegen de regering zelf, ,,de communistische hydra'', zoals Rosca het uitdrukt. Weliswaar wordt niet meer dagelijks, maar nog slechts twee keer per week betoogd, maar komende zondag wil de nationalistische PPCD wel wéér 100.000 aanhangers de straat op brengen.

De mysterieuze verdwijning van Cubreacov heeft in de toch al gespannen situatie verder aangescherpt. De christen-democraten wisten al snel zeker dat Cubreacov is ,,ontvoerd door het communistische regime, dat een stalin-achtige campagne tegen de oppositie is begonnen'', of althans door ,,mensen die door het regime zijn beïnvloed''. ,,Deze daad'', aldus de PPCD, ,,maakt deel uit van een gevaarlijke politieke campagne en is zonder twijfel gepleegd door anti-nationale, anti-democratische en anti-Europese kringen die proberen de assemblee [het massaprotest op 31 maart] te torpederen en paniek te zaaien in de samenleving.''

Het bewind van zijn kant ziet in de verdwijning van Cubreacov ,,een publiciteitsstunt waarmee de PPCD de stabiliteit wil ondergraven'' en ,,een cynische lange-termijnprovocatie'', zoals de communistische president Vladimir Voronin het uitdrukte. De christen-democraten, zei hij, zijn ,,een destructieve kracht'' in de Moldavische samenleving.

Intussen is ook de OVSE ,,gealarmeerd'' door de ontvoering. Jaime Gama, de Portugese voorzitter van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, riep dinsdag tijdens een bezoek aan Moldavië de regering op alles te doen om Cubreacov te vinden. ,,Een staat dient de veiligheid van zijn burgers te garanderen'', zei hij. De regering heeft inmiddels Interpol ingeschakeld. De politie meldde gisteren zeven hypotheses van Cubreacovs verdwijning te hebben opgesteld. Ze bestudeert bewakingsvideo's van enkele bankfilialen bij Cubreacovs flat, zoekt naar hem op het terrein van een computerbedrijf en is gaan dreggen in enkele kunstmatige meertjes bij Chisinau. Daarna komt het hoofdkantoor van de Bessarabische orthodoxe kerk (waarin Cubreacov zeer actief is) aan de beurt.

Verrassingen zijn in Moldavië altijd mogelijk. Begin deze maand werd een van de leiders van de Gagaoezische minderheid in Moldavië door gewapende burgers opgepakt. Dat gebeurde in Comrat, de hoofdstad van het autonome gebied van de Gagaoezen. Hij bleef vier dagen lang zoek. Toen pas nam de regering de moeite te melden dat hij op verdenking van machtsmisbruik was gearresteerd.