Rijk houdt invloed op spoorwegnet

De minister van Verkeer blijft verantwoordelijk voor het beheer van het spoorwegnet. Minister Netelenbos stemt in met deze eis van de Kamer. Zij houdt echter vast aan haar voornemen het beheer van het spoorwegnet over te doen aan een zelfstandig bedrijf.

Dit bleek vanmorgen bij de voortzetting van het debat over twee nieuwe spoorwetten. Woordvoerders van vrijwel alle partijen hadden gisteren veel kritiek op de Spoorwegwet en de Concessiewet, die het vervoer over het (hoofd)spoorwegnet regelen. GroenLinks vindt de wetten onvoldoende doordacht, VVD-woordvoerder Hofstra vergeleek ze met een stapel containers die stuk voor stuk leeg zijn. ,,Dit zijn kaderwetten die later ingevuld worden via algemene maatregelen van bestuur. Eigenlijk zouden we die nu ook al moeten beoordelen'', aldus Hofstra. PvdA en CDA dienden wijzigingsvoorstellen in die de verantwoordelijkheid van het rijk versterken.

De partijen in de Tweede Kamer, de VVD inbegrepen, lieten gisteren in de eerste ronde van het debat duidelijk merken genoeg te hebben van privatisering. Netelenbos stelt voor belangrijke onderdelen van het spoorbedrijf, zoals het infrabeheer en de verkeersleiding, op afstand te plaatsen, door er een zelfstandige NV van te maken. De aandelen daarvan moeten in handen komen van het rijk. Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft hier grote moeite mee. Een aantal fracties dreigde zelfs de behandeling van de wetten te staken als de minister hieraan vasthoudt.

Netelenbos hield de Kamer voor dat de minister altijd politiek verantwoordelijk blijft, ook al wordt de uitvoering geprivatiseerd. De Kamerfracties houden daar grote twijfel over en steunen een wijzigingsvoorstel van PvdA en CDA om duidelijk vast te leggen dat de verantwoordelijkheid voor het beheer van de gehele infrastructuur behalve bij de zelfstandige NV ook bij de minister ligt. Netelenbos wilde tot het debat de overheid alleen directe verantwoordelijkheid geven voor de aanleg van (nieuwe) spoorwegen of onderdelen hiervan. Toch bleek ze vanmorgen akkoord te gaan met de wijziging.

De spoorwegwetten maken het ook mogelijk dat buitenlandse vervoerders rond 2015 het reizigersvervoer op de Nederlandse hoofdspoorlijnen voor hun rekening nemen. Als dat gebeurt, zal alleen het management van NS worden vervangen, al het andere personeel komt dan in dienst van het bedrijf dat de concessie heeft veroverd. D66-woordvoerder Van Walsem vroeg de minister of de arbeidsrechtelijke aspecten daarvan voldoende zijn onderzocht. NS heeft in elk geval tot 2015 het recht van reizigersvervoer.

Een meerderheid in de Tweede Kamer vindt tevens dat de service voor reiziters onvoldoende is uitgewerkt in de nieuwe wetten. Het recht op een zitplaats zou wettelijk verankerd moeten worden en er zou een afzonderlijk platform voor treireizigers moeten komen. CDA-woordvoerder Eurlings stelde voor de reizigers via zo'n platform de mogelijkheid te geven een eigen commissaris te benoemen. Ook de wettelijke aansprakelijkheid van het spoorbedrijf moet volgens de woordvoerders beter worden geregeld, zodat behalve een vergoeding bij vertragingen ook grotere schades via gerechtelijke procedures kunnen worden geclaimd.

Een meerderheid van de Kamer wil verder dat het vastgoed van de spoorwegen, zoals stations en emplacementen, weer in handen komt van het rijk. ,,NS bepaalt in veel te veel steden wat daar in de stadscentra gebeurt. Dat moet weer terug naar de landelijke overheid'', meent D66'er Van Walsem.