`Als er meer invoer komt, voeren wij meer uit'

Het Chinese lidmaatschap van de WTO stelt vooral de boeren voor een probleem. De eigen productie is niet langer beschermd, zoals bananentelers in de provincie Fujian merken.

De plaatsnaam Tianbao betekent `hemelse schat', en de schat die dit dorp in de subtropische, Zuid-Chinese provincie Fujian herbergt, zijn kleine, heerlijk zoete banaantjes met een dunne schil. Overal in de open winkeltjes langs de weg die het dorp doorsnijdt hangen grote kammen groene bananen te koop, een Japanse toerbus stopt om even snel een berg bananen in te slaan. De Japanners kennen deze banaantjes, want ze liggen ook thuis in de Japanse winkels te koop.

,,Kom kijken naar mijn prachtige bananenbomen'', roept een eenzame boer die van aardkluit naar aardkluit komt aangesprongen op zijn plastic slippertjes. ,,Ik heb hier tweehonderd bomen staan. Ooit heb ik in een jaar tijd wel 14.000 yuan (bijna 2.000 euro) verdiend. Van dat geld heb ik mijn dochter naar school kunnen sturen.'' Hij heeft ook een paar jaar in de handel gezeten, maar dat leverde zo veel schulden op dat hij toch maar weer is teruggekeerd naar zijn bananenbomen.

Met het lidmaatschap van de WTO heeft China zich verplicht om de importtarieven op landbouwproducten geleidelijk aan met zo'n twintig procent omlaag te brengen. Ook wordt de import en distributie van buitenlandse landbouwproducten vergemakkelijkt, omdat de Chinese overheid haar monopolie op die gebieden verliest. Over het algemeen wordt de landbouw aangemerkt als de sector die het meest te lijden krijgt van China's WTO-lidmaatschap. Volgens officiële schattingen zullen er in de zeven jaar na China's lidmaatschap bijna tien miljoen boeren werkloos worden.

Dat is slecht nieuws voor de Chinese bananenboeren, die in toenemende mate te kampen krijgen met concurrentie uit landen in Midden- en Zuid-Amerika en in Zuidoost-Azië. Op de markten van Peking worden nu al vooral geïmporteerde bananen te koop aangeboden. Die zijn weliswaar wat duurder dan de Chinese bananen, maar ze zijn ook mooier en groter. Ze zijn daarmee beter geschikt om weg te geven. Dat is belangrijk in een land waar het eten van fruit nog steeds als een betrekkelijke luxe wordt beschouwd, en waar fruit daarom het geschenk bij uitstek vormt als je bij vrienden of familie op bezoek gaat.

China zou China niet zijn zonder namaak, en zo zijn veel van de bananen geen echte import. Er zit alleen een illegaal gedrukt stickertje van Del Monte of Chiquita op de banaan. Dergelijke bananen komen vaak van Chinese plantages die buitenlandse rassen kweken.

Zijn de bananenboeren niet bang dat China overspoeld gaat worden met goedkopere import? ,,Welnee, onze bananen smaken veel lekkerder dan die grote import-meelballen. We zijn bovendien goedkoper'', zegt een man die met zijn vader nieuwe bananenplantjes aan het planten is op een klein stukje open land. Zijn vrouw, die is gehuld in zwarte doorkijkblouse, steenrode minirok en stevige gele panty's, geeft de jonge aanplant water dat ze uit de greppel rond het veldje schept. Heeft de plaatselijke overheid ze iets uitgelegd over wat het WTO-lidmaatschap voor de boeren voor gevolgen heeft? ,,Nee, en we hebben verder ook weinig bemoeienis met de overheid. We betalen een vast bedrag aan de overheid voor de grond, en voor de rest zijn we op onszelf aangewezen.'' Waar de bananenprijs sterk schommelt, blijven de vaste lasten gelijk. Een kilo bananen levert tussen de 0,2 en de 2,5 yuan op, dat is tussen de 2,7 en 35 eurocent. De overheid biedt geen gegarandeerde minimumprijs, de handel is volledig vrij.

Ook de hartelijke boer op plastic slippers is helemaal niet bang dat het lidmaatschap hem zal schaden. ,,Vorst en de tyfoon, daar ben ik wel bang voor. Een paar jaar terug ging m'n hele oogst in een stormachtige nacht verloren. Toen ik 's ochtends op m'n land kwam, was alles kapotgewaaid.'' Hij had net als de andere boeren geen enkele vorm van verzekering, en ook de overheid sprong niet bij. ,,Als bananenboer ben je afhankelijk van God en het weer.''

Deze winter heeft het gevroren, daar zijn veel planten stuk aan gegaan. ,,We hebben daarom veel minder bananen en de kwaliteit is slechter, maar de prijs per kilo ligt wel hoger'', zegt een koopman die met een weegschaal langs de kant van de weg staat om een partij bananen in te kopen. De partij is bedoeld voor een klant in het noorden van China. De bananen worden in kleine, open vrachtwagentjes vervoerd. De regionale bezorging gebeurt achterop de brommer.

De verkoper biedt een kopje bittere thee aan, met daarbij voor de zoetigheid wat schijfjes gedroogde en gesuikerde banaan uit de Filippijnen. ,,We hebben hier geen machines om de bananen te conserveren. Als er een grote oogst is, dan rot een deel van die oogst gewoon weg.'' Ook hij is niet bang voor de WTO. ,,Als er meer import komt, dan gaan wij toch gewoon meer exporteren?''