Ziekenhuis voert transplantatie uit met domino-effect

Chirurgen in het Academisch Ziekenhuis Groningen hebben afgelopen week de eerste `dominotransplantatie' in Nederland uitgevoerd. Een patiënt uit Groningen die een nieuwe lever kreeg, gaf toestemming zijn oude lever te transplanteren bij een patiënt uit Rotterdam. Bij de eerste produceerde de lever het verkeerde eiwit, wegens een aangeboren enzymdefect. De artsen verwachten dat de donorlever bij de de Rotterdamse patiënt de komende decennia wel naar behoren zal functioneren.

Volgens behandelend chirurg K. de Jong openbaren de symptomen van de enzymdefectziekte zich pas na twintig tot dertig jaar; bij de Rotterdamse patiënt, nu achter in de vijftig, zal dit naar verwachting ook gebeuren. ,,Het is geen perfecte lever, maar hij scheidt keurig gifstoffen af en maakt eiwitten aan zoals het hoort'', aldus De Jong. ,,Wij zouden dit niet hebben gedaan bij iemand van zestien. Die krijgt dan op zijn vijfendertigste al bijverschijnselen.''

De Jong nam het initiatief tot de dominoconstructie omdat de Rotterdamse patiënt wegens een progressieve levertumor niet kon wachten tot een donorlever beschikbaar zou komen via de landelijke transplantatiestichting. Dit zou volgens De Jong nog ,,ten minste een jaar'' duren. ,,En tegen tegen die tijd komt hij niet meer in aanmerking voor een transplantatie, omdat zijn levertumor dan te groot is geworden'', aldus de chirurg.

Op dit moment staan 98 mensen op de wachtlijst voor een lever. Volgens de Nederlandse Transplantatiestichting is de gemiddelde wachttijd voor een leverdonor 139 dagen, maar in 2001 stond één leverpatiënt ,,12 tot 23 maanden op de wachtlijst'' aldus een woordvoerder.

De Transplantatiestichting is enthousiast over het Groningse initiatief. ,,Er bestaat een enorm tekort aan donororganen en dit brengt enigszins verlichting'', aldus directeur B. Haase. Volgens haar is het tekort aan nieren weliswaar veel groter (1.500 mensen op de wachtlijst), maar is het tekort aan levers ,,urgenter. Als je nieren het niet doen, kun je nog in dialyse.''

In Scandinavië en de Verenigde Staten worden al enkele jaren dominotransplantaties uitgevoerd, met levers en ook met hart-/longtransplantaties. Met dominotransplantaties van levers kan in Nederland jaarlijks het leven van maximaal vijf patiënten worden gered, verwacht De Jong. ,,Het is een kleine bijdrage aan het oplossen van het grote tekort aan leverdonoren, maar voor individuele patiënten betekent het heel wat.''

Pas over een jaar kan worden vastgesteld of de dominotransplantatie definitief geslaagd is. Bij transplantaties vertoont 30 tot 50 procent van de patiënten afstotingsverschijnselen; bij minder dan 5 procent blijken deze uiteindelijk onbehandelbaar en moet een nieuwe transplantatie worden uitgevoerd.