PvdA Rotterdam is `niet aan evalueren toe'

De PvdA in Rotterdam neemt voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog niet deel aan het college. En het CDA gaat akkoord. Wat is er gebeurd?

Els Kuijper draagt rode schoenen bij een rode handtas. Ook haar nagels hebben die kleur. Alleen op de duim van haar linkerhand ontbreekt de lak: daar pulkt ze aan. De PvdA-lijsttrekker zegt niet veel deze maandagavond, waarop ze in een buurthuis bewoners aanhoort die klagen over een parkje met wateroverlast. Zo nu en dan legt Hennie ten Hoven, voorzitter van de avond, een arm om haar schouders. Ten Hoven, al vele jaren een vriendin, is wijkwethouder in Kralingen-Crooswijk, het enige stadsdeel waar Leefbaar Rotterdam tevens deelnam aan de deelraadsverkiezingen. En prompt de grootste partij werd.

Het is half acht. Dezelfde avond heeft Kuijper nog fractieberaad, om acht uur. Ze komt een half uur te laat, maar dat is niet erg, veel besluiten hoeven deze avond niet te worden genomen. Het onderwerp van de vergadering: voor het eerst sinds de oorlog valt de partij buiten het college. Informateur Rinus van Schendelen heeft tussen PvdA en Leefbaar Rotterdam niet alleen een programmatische, maar ook een politieke kloof gesignaleerd. ,,Een principieel verschil van mening, soms op het niveau van de mannetjes en de vrouwtjes'', zoals hij de volgende dag, gisteren, tegenover de pers zal verklaren.

De deelnemers aan de vergadering zijn aangeslagen. Kuijper en fractieleider Bert Cremers, die samen deelnamen aan de informatiebesprekingen, vinden dat er te weinig aandacht voor inhoud is geweest. Zij hadden zich voorgesteld dat daar de komende weken over zou worden gepraat: programmatische onderhandelingen. Maar Van Schendelen wilde ,,vooral over combinaties van partijen praten'' is hun indruk. Ze vragen zich ook openlijk af of hij het gesprek wel had voorbereid dat hij op zondagmiddag had gearrangeerd tussen hun tweeën en Ronald Sørensen en Marco Pastors van Leefbaar Rotterdam. ,,Na twintig minuten was al duidelijk dat er geen basis voor zo'n gesprek was. Dus wij dachten: waarom zitten we hier dan?''

De fractie vindt dat haar geen blaam treft. Men wilde praten, maar er wérd niet gepraat. Men wilde meebesturen, maar de andere partijen sloten hen buiten. PvdA-wethouder Hans Kombrink zal ook de volgende dag herhalen wat hij steeds zegt: de partij heeft in de stad niets fout gedaan, dit was een landelijke uitslag. En hij blijft bij zijn standpunt dat Pim Fortuyn `een Janmaat in het kwadraat' is. De voor dinsdagavond geplande vergadering van de PvdA-afdeling Rotterdam wordt wel uitgesteld. ,,Het is nog te vroeg om te evalueren'', luidt de officiële verklaring.

Twee kamers verderop in het stadhuis vergadert maandagmiddag het Christen Democratisch Appel. De stemming is er niet bedrukt, maar ook niet opgetogen. Het CDA had een voorkeur voor een college van Leefbaar Rotterdam, PvdA en CDA gehad. Maar van alle door de informateur geconsulteerde partijen wilde alleen de Partij van de Arbeid die combinatie ook. En die fractie had nauwelijks inhoudelijke inbreng, ze stelden alleen maar vragen. Bovendien sloot Leefbaar Rotterdam samenwerking met de PvdA pertinent uit.

Nu zijn er geen andere opties meer dan doorgaan met Leefbaar Rotterdam en VVD, betogen CDA-lijsttrekker Sjaak van der Tak en zijn secondant bij de informatiebesprekingen, Leonard Geluk. Breken betekent dat de stad onbestuurbaar wordt, dan moet er een college komen van vijf partijen. Doorgaan betekent ook meebesturen: twee wethouders deze keer, één meer dan de vorige keer, ,,dat is niet verkeerd''. Die moet dan natuurlijk niet veiligheid in portefeuille krijgen, zoals nu. Veiligheid is voor Leefbaar Rotterdam.

Want dat blijft een probleem, weten ze: als de stad de komende jaren niet veiliger en schoner wordt, krijgt de partij daarvan bij de volgende verkiezingen de rekening gepresenteerd. En er is nog een probleem: niet alleen de PvdA, ook Leefbaar Rotterdam zou oppositie kunnen gaan voeren, mocht die fractie onberekenbaar blijken of ruziënd uit elkaar vallen. Maar dat laatste heeft ook weer voordelen, wordt er gesteld: dan moet er misschien een nieuw college worden gevormd.

Om de stabiliteit van bestuur (voorlopig) te waarborgen, wordt het D66 van Mea van Ravesteyn buitengesloten. Vier partijen, dat is te veel. Bovendien heeft D66 wel héél andere opvattingen dan Leefbaar Rotterdam. Ook vindt de CDA-fractie dat de komende weken moeten worden gebruikt om ,,een stevig programma'' in elkaar te zetten. Mocht dat niet lukken, dan haken ze alsnog af. Eerst het programma en dan pas de portefeuilleverdeling en de wethouders bespreken is een concessie die CDA en VVD hebben verworven op Leefbaar Rotterdam. Met name Leefbaar Rotterdams Marco Pastors, organisatie-adviseur, bleek dit een redelijke eis te vinden.

Is er nog een kans dat het CDA afhaakt? De fractie sluit het niet uit: de komende weken worden belangrijk. Maar groot lijkt de kans niet. Wie moet er dan besturen? De PvdA is herstellende en dat kon wel eens enige tijd in beslag nemen. Leefbaar Rotterdam wil besturen, met drie wethouders. De VVD ook, met twee wethouders, net als nu. Daar vergaderde de fractie maandagmiddag met de vier (van de negen) fractieleden die zijn overgebleven na de verkiezingen. Er was geen taart, dat zou niet gepast zijn geweest. Maar fractieleider Nico Janssens zei er ,,heilig van overtuigd'' te zijn dat het de komende drie weken goed blijft gaan. ,,Er komt een stevig team, dat weet ik zeker.''