Filters letten op verkeerde dingen

De Amerikaanse regering wil dat bibliotheken en scholen filterprogramma's installeren op openbaar toegankelijke computers. Daarmee zouden kinderen worden beschermd tegen `onbehoorlijke' websites.

Een digitaal-tijdschriftartikel over de sexy spreekstijl van voormalig vice-president Al Gore? Geblokkeerd door een filterprogramma vanwege het woord `sexy'. Een online pornovideotheek? Gewoon te zien omdat niet de tekst aanstootgevend is, maar alleen de plaatjes.

Getuigen voor de American Library Association en de American Civil Liberties Union probeerden gisteren in Philadelphia voor de rechter aan te tonen dat invoering van de Children's Internet Protection Act – die het gebruik van filterprogramma's op bibliotheken en scholen verplicht – niet betekent dat kinderen beschermd worden tegen `onbehoorlijke' websites. Integendeel, zo menen de organisaties, fatsoenlijke websites werden juist wel geblokkeerd.

En op de dag dat de rechtszaak begon, toonde de Australian Broadcast Authority aan dat filterprogramma's niet 100 procent veilig waren. Sommige van de veertien onderzochte systemen lieten meer dan 50 procent van de `onbehoorlijke' sites door.

De programma's analyseren webadressen en de inhoud van websites op `verboden' woorden en blokkeren vervolgens de toegang tot die pagina's. De ABA stelde vast dat pornografische en racistische websites niet werden tegengehouden, maar onschuldige, en voor kinderen mogelijk bruikbare pagina's wel. ,,Een volledig veilig internet zou slechts een afgesloten internet zijn'', zegt de ABA.

Het is niet het eerste onderzoek dat aantoont dat filterprogramma's slecht werken. De Amerikaanse anti-filterorganisatie Censorware onderzoekt sinds 1997 de effectiviteit van filters. Over de filtersoftware Bess concludeerde Censorware bijvoorbeeld dat het programma door de grove schifting sites met letterlijke bijbelteksten of een website over de geschiedenis van Servië blokkeert. De woorden `bloed' en `dood' zijn verboden. Het programma X-Stop houdt ondermeer de site van The American Association of University Women tegen, het programma CyberPatrol blokkeert de American Cancer Society.

Een Amerikaanse bibliothecaresse verklaarde gisteren voor de rechtbank in Philadelphia dat ,,bonafide onderzoek'' door de filters onmogelijk wordt gemaakt. ,,Machines kunnen geen onderscheid maken tussen aanstootgevend materiaal en materiaal dat een literaire, artistieke, politieke of wetenschappelijke waarde heeft'', aldus Judith Krug. Ze noemde de Children's Internet Protection Act een ,,goed initiatief met een waardeloze uitkomst.''

De Amerikaanse regering zal deze week uiteenzetten dat oudere filtersoftware inderdaad eenvoudig was, maar dat de programma's zijn verbeterd. Oudere filtersoftware stond bekend om het blokkeren van sites over borstkanker vanwege het woord `borst' en sites over veilig vrijen vanwege het woord `seks'.

Hoge foutenmarges zijn echter nog steeds mogelijk, onder meer omdat sites die uit plaatjes of videobeelden bestaan, niet door tekstanalyse worden geblokkeerd. Om dit probleem te omzeilen kan er door medewerkers actief gezocht worden naar ongewenste sites. Probleem hierbij: het is duur en arbeidsintensief en de hoeveelheid informatie op internet groeit te snel. De actuele lijsten met verboden sites lopen altijd een paar dagen achter.

Bovendien, zo bleek uit een Nederlands onderzoek in 2001 door de Consumentenbond en het Nationaal Jeugdfonds Jantje Beton, wisten kinderen binnen een kwartier de software te omzeilen.

www.nrc.nl: dossier filteren