Connexxion heeft hoofd op hakblok

Als grootste busbedrijf heeft Connexxion veel te verliezen bij de aanbestedingen. Topman Westdijk gaat daarom kosten besparen.

Connexxion moet leren concurreren. Een ware cultuuromslag voor de bijna 13.000 werknemers van het overheidsbedrijf, die volgens de pas aangetreden bestuursvoorzitter Klaas Westdijk (60) nog jaren kan duren. Zolang laat de bijbehorende kostenbesparing niet op zich wachten. ,,Dat kan niet op zijn dooie akkertjes.'' Zijn eerste stap als topman is het doorlichten van de gehele organisatie en snijden waar dat nodig is. ,,Niets is daarbij heilig'', waarschuwt hij.

De aanbestedingen van het busvervoer in de verschillende regio's zijn immers al begonnen en als grootste busbedrijf heeft Connexxion het meest te verliezen. ,,Het is niet zoals een supermarkt zo nu en dan een klant verliest'', zegt Westdijk. Hij rookt een sigaar in zijn kamer op de bovenste verdieping van het hoofdkantoor in Hilversum. ,,Bij iedere aanbesteding ligt er een deel van het bedrijf op het blok. Het zijn nullen of enen, een digitale keuze: je wint, of je verliest. Dat brengt een hoop onrust met zich mee.'' Bij een verloren aanbesteding gaat het personeel in dat gebied over naar het winnende busbedrijf.

De kosten bij Connexxion zijn te hoog. Deze zomer zal het voor het eerst in de geschiedenis van het bedrijf een verlies bekendmaken over het afgelopen jaar. Het operationeel resultaat is laag en door extra voorzieningen komt het bedrijf in de rode cijfers. Kleinere busbedrijven zijn wendbaarder en hebben vooral te winnen bij de aanbestedingen.

Westdijk, voorheen bestuursvoorzitter van logistiek havenbedrijf Pakhoed werd gedelegeerd commissaris toen topman Henri Koerhuis eind januari na een conflict vertrok. ,,Er was een bestuurscrisis'', zegt Westdijk, ,,en het was van belang dat er geen gat zou vallen in de continuïteit van de onderneming''. Zijn medecommissarissen en bestuursleden vertrouwden op zijn logistieke en bestuurlijke kennis. Hij zei ja tegen de functie, voor onbepaalde tijd.

Westdijk zorgt in de afgelopen weken ook voor een andere cultuuromslag binnen het bedrijf. Hij stelde teams samen om de reorganisatie te begeleiden en nodigde de ondernemingsraad uit buschauffeurs aan te wijzen om die teams te versterken.

Gisteren stuurde hij een brief naar alle werknemers. Daarin stelt hij zich voor, legt uit waarom hij benoemd is en zegt wat hij van plan is. De brief eindigt met zijn post- en emailadres, voor klachten, kritiek en goede ideëen. ,,Wees gerust, ik kan tegen een stootje'', schrijft hij. Na de kritiek de afgelopen jaren van werknemers op de gebrekkige communicatie vanuit de top van het bedrijf, moet de open opstelling van Westdijk een opluchting zijn. ,,De afstand van de top naar de basis was altijd te groot. Daar wil ik iets aan doen.''

De buschauffeurs hebben de afgelopen jaren te lijden gehad onder bestuurswisselingen en reorganisaties, de laatste vorig jaar nog. Daarbij werden in eerste instantie de productiekosten onder de loep gelopen: de op- en afstaptijden en de bedrijfsregelingen van het rijdend personeel. Westdijk maakt nu duidelijk met name in de indirecte kosten te willen snijden. Connexxion heeft te veel gebouwen, te veel ondersteunend personeel. Connexxion zou de diesel goedkoper in kunnen kopen, het ziekteverzuim moet dalen. ,,Dat betekent niet dat we een ramsjbedrijf worden.'' Het is de bedoeling dat reizigers niets van alle bezuinigingen zullen merken.

Connexxion blonk de afgelopen jaren uit in het beginnen van bezuinigingsoperaties die vervolgens door bestuurswisselingen niet werden afgemaakt. ,,Dat kunnen wij ons nu niet permitteren en zal dus ook niet gebeuren'', verzekert Westdijk. Om zich te concentreren op een goede afloop van de reorganisatie zijn de plannen van Connexxion om in het buitenland bussen te gaan rijden voor onbepaalde tijd uitgesteld.

De rust die Westdijk voor het bedrijf voor ogen heeft, wil hij niet bewerkstelligen door alles maar bij het oude te laten. ,,In de kantines werd ik de afgelopen weken wel eens flink de oren gewassen. Chauffeurs vroegen zich af waarom de directie zich niet inzet om de marktwerking ongedaan te maken. Maar voor ons is dat een politiek gegeven waar we ons naar moeten voegen.''

Niet zonder commentaar overigens. De gemeentes en provincies stellen te gedetailleerde eisen waarbij weinig aan de creativiteit en ervaring van de busbedrijven wordt overgelaten, vindt Westdijk. En aanbesteden is duur. ,,De overheden dekken zich politiek in door zoveel mogelijk consultants in te huren.'' De busbedrijven betalen een flink bedrag om mee te doen, zonder te weten of ze zullen winnen. ,,Onder de honderdduizend euro ben je spekkoper.''

Connexxion krijgt het zwaar de komende jaren, verwacht Westdijk. ,,We zullen tot het uiterste moeten gaan om ons marktaandeel te verdedigen. Vandaar dat we de bezuinigingen willen versnellen.'' Over een maand maakt de raad van bestuur de invulling van de reorganisatieplannen bekend. ,,Het wordt een taai proces'', weet hij. ,,Het lastige van bestuursvoorzitter zijn, is dat je zo afhankelijk bent van anderen.''