Staat draagt meer risico jachttoestel

De staat neemt in het Joint Strike Fighter-project meer financiële risico's op zich dan aanvankelijk de bedoeling was. Dat blijkt uit de `letter of intent' die de Nederlandse luchtvaartindustrie vorige week heeft afgesloten met minister Jorritsma (Economische Zaken).

Het contract regelt de financiële onderbouwing van het kabinetsbesluit deel te nemen in het ontwikkelingsprogramma van de Joint Strike Fighter (JSF), de opvolger van het F-16 jachtvliegtuig. De regering wil voor 800 miljoen dollar een `ticket' kopen, zodat het Nederlandse bedrijfsleven kan participeren in het Amerikaanse project. De overheidsinvestering moet op termijn terugvloeien in de staatskas. Dat gebeurt onder meer doordat de betrokken bedrijven een deel van de omzet terugstorten.

De financiële voorwaarden zijn vastgelegd in de letter of intent die nu voorligt. Het kabinet meldde op 8 februari, toen het JSF-besluit viel, dat daarover een akkoord lag met de industrie. De afgelopen week is hierover nog druk onderhandeld met het bedrijfsleven. De industrie omschreef de concept-versie van deze overeenkomst eerder als een `wurgcontract'.

Het ministerie van Financiën liet echter weten dat de letter of intent niet onderhandelbaar was, maar dat er alleen ,,enkele juridische puntjes op de i zouden worden gezet''.

Uit een vergelijking van de definitieve letter of intent met de concept-versie blijkt echter dat de staat op een aantal belangrijke aspecten water bij de wijn heeft gedaan. Zo draagt de overheid in de uiteindelijke afspraken het risico als een van de bedrijven in het JSF-project de komende vijftig jaar failliet gaat of in surseance raakt en daardoor zijn JSF-verplichtingen niet kan nakomen.

Oorspronkelijk was voorgesteld dat de andere deelnemende bedrijven de kosten zouden dragen als een van de partners in moeilijkheden zou komen.

Verder zal de industrie, anders dan eerder was voorgesteld, niet voor de kosten opdraaien als Nederland in de toekomst besluit minder JSF's te kopen dan het geplande aantal van 85. Dat kan aan de orde komen als in de toekomst bezuinigd moet worden op defensie of om militaire of politieke redenen. [Vervolg JSF: pagina 3]

JSF

Druk op PvdA stijgt

[Vervolg van pagina 3] Als er minder toestellen worden aangeschaft, krijgt Nederland ook minder korting op de ontwikkelingskosten. In dat geval moesten de bedrijven, volgens de concept-versie van het contract, verhoudingsgewijs meer afbetalen. Dat gebeurt volgens de definitieve versie alléén als Nederland minder toestellen koopt wegens een hogere prijs per toestel.

In het oorspronkelijke contract stond ook dat eventuele geschillen aan de rechter zouden worden voorgelegd. Deze geschillen zullen nu beoordeeld worden door een arbitragecommissie van drie personen, waaronder één vertegenwoordiger van de luchtvaartindustrie.

De Tweede Kamer debatteert volgende week dinsdag over het JSF-besluit. Morgen vergaderen de meeste fracties over het in te nemen standpunt. Een sleutelpositie is er voor de PvdA. Binnen de fractie is er weerstand over het JSF-besluit, onder meer wegens de financiële risico's. De PvdA-bewindslieden in het kabinet zijn wel vóór, op minister Pronk (VROM) na, die een aantekening bij het kabinetsbesluit liet maken.

Het NIFARP, het platform van Nederlandse luchtvaartbedrijven, heeft vandaag in een intern emailbericht de ondernemingsraden van de betrokken bedrijven geadviseerd direct contact op te nemen met PvdA-Kamerleden om ,,het belang van deelname aan het JSF-programma'' te benadrukken.