Nieuwkomers hebben weinig aan taalcursus

Zestig procent van de deelnemers aan de verplichte inburgeringscursus voor allochtonen en vluchtelingen spreekt na het volgen ervan geen Nederlands. Een derde van hen kan dan lezen noch schrijven.

Van de 17.000 allochtonen die zo'n verplichte cursus hebben gevolgd, sprak na afloop slechts 15 procent voldoende Nederlands om zich te redden op de arbeidsmarkt. ,,Het grootste deel van de nieuwkomers heeft onvoldoende taalniveau om bemiddeld te worden naar werk of vervolgopleiding'', concludeert het Bureau Regioplan, dat in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken een inventarisatie maakte over het jaar 1999; recenter materiaal was niet voorhanden.

De Tweede Kamer bespreekt morgen de effecten van de Wet inburgering nieuwkomers. Deze wet voorziet in een lesaanbod van zeshonderd uur waarna de nieuwkomers `sociaal en professioneel' redzaam moeten zijn. Dat lukt dus maar in zeer beperkte mate.

Vijftien procent van de nieuwkomers valt gedurende het programma uit, zonder dat gemeenten daar sancties tegenoverstellen. De uitval onder Nederlandse migranten is hoger dan onder vluchtelingen en niet-Nederlandse migranten, zo blijkt verder uit het onderzoek. Mannen vallen vaak uit omdat ze inmiddels betaald werk verrichten, vrouwen wegens zwangerschap en zorg voor de familie. Vluchtelingen slagen er vaker dan andere groepen in het inburgeringsprogramma af te ronden. Ze worden vaak beter begeleid, constateert Regioplan. Ook het tussentijds verzuim is in deze groep het laagst.

Uit het onderzoek blijkt dat de uitval weliswaar hoog is, maar slechts in geringe mate het gevolg van ongeoorloofd verzuim. Werk, zwangerschap en psychische klachten zijn de belangrijkste oorzaak. Ook vormt het ontbreken van kinderopvang dikwijls een belemmering. Met name het tijdelijk verzuim is hoog, twee door Regioplan benaderde gemeenten noemden percentages van 40 tot 50 procent. Onder vluchtelingen houdt tijdelijke uitval vooral verband met psychische en gezondheidsproblemen.

Bij ongeoorloofd verzuim biedt de wet de mogelijkheid van sancties. De sociale diensten worden daarvan wel op de hoogte gesteld, maar volgens Regioplan leidt dat zelden tot maatregelen. Gemeenten hebben de mogelijkheid om via de deurwaarder nieuwkomers zonder bijstandsuitkering een boete op te leggen. Maar dergelijk beleid heeft nauwelijks consequenties omdat nieuwkomers daardoor zelden terugkomen en de boetes evenmin betalen.