Mozart Requiem

Toen Mozart op 5 december 1791 in Wenen stierf aan `hitziges Frieselfieber', liet hij een onvoltooid Requiem na, begonnen in opdracht van graaf Walsegg zu Stuppach. Anders dan de film Amadeus laat zien, hielp de rivaliserende componist Salieri zijn collega Mozart helaas niet op zijn ziekbed bij het noteren van de noten, anders was het werk vast niet onvoltooid gebleven.

Om het honorarium te kunnen innen, liet Mozarts weduwe Constanze de partituur door anderen voltooien. Franz Jakob Freystädler werkte eraan, net als Joseph Leopold Eybler. Het werk werd uiteindelijk afgemaakt door Franz Xaver Süssmayr, met de door hem gecomponeerde delen Sanctus, Benedictus, Agnus Dei en Communio.

Zo horen we in Mozarts Requiem een kwartiertje originele Süssmayr in Mozartstijl na een ruim half uur Mozart in diverse stadia van originaliteit. Want geen enkel deel van het Requiem is geheel in de door Mozart gewenste vorm overgeleverd.

In 1941, 150 jaar na Mozarts dood, werd die Süssmayr-versie op enkele punten verbeterd door de vorig jaar overleden Marius Flothuis, die later uitgroeide tot een van de gezagvolste Mozartkenners ter wereld. Hij bracht kleine correcties aan, saneerde de trombonepartijen en componeerde er voorafgaande aan de herhaling van het Osanna twee maten bij. Süssmayr zette dat tweede Osanna in een andere toonsoort, maar Flothuis maakte een Mozartiaanse harmonische overgang en moduleerde via een overmatig kwintsextakkoord van Bes-groot naar D-groot, de toonsoort van het eerste Osanna.

Die Flothuisversie klonk pas voor het eerst in 1997, 206 jaar na Mozarts dood, en staat nu, 211 jaar na Mozarts dood, op cd, uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven. Inmiddels is het werk uitgegroeid tot de versie Mozart-Freystädler-Süssmayr-Flothuis-Van Veldhoven. Want een deel van de door Flothuis geschrapte trombone-partijen is weer door Van Veldhoven hersteld. Zo blijven we bezig met Mozart.

De uitvoering is fraai, dramatisch en ook erg transparant. Hier hoort men de uitzonderlijke traditie en ervaring van de Nederlandse Bachvereniging in muziek van vóór Mozart. Op de cd, die ook in super-audio-versie beschikbaar is, staan als toegiften nog het Introitus en Kyrie van de onvoltooide Totenmesse van Johann Christian Bach. Maar het ook bestaande Dies Irae, dat toch ruim op deze cd van 54 min. 21 sec. had gepast, is er niet bij. Wie zet zich aan een voltooiing, die zich hopelijk ook weer leent voor verbeteringen?

Mozart: Requiem met Marie-Noëlle de Cataly, Anette Markert, Robert Getchell en Peter Harvey. Channel Classics CCS 18198.