Thatcher treedt nooit meer in het openbaar op

De Britse oud-premier Margaret Thatcher (76) is te ziek om ,,ooit nog in het openbaar op te treden''. Dat heeft ze gisteren bekend laten maken, nadat ze dinsdag opnieuw een kleine beroerte kreeg. Een dag eerder had ze haar partij weer in verlegenheid gebracht met de anti-Europese standpunten die in 1990 na elf jaar een einde hielpen maken aan haar premierschap.

Artsen zeiden dat ze voortaan de spanning moet vermijden van spreken-in-het-openbaar, omdat haar hersenbloedinkjes ,,noch te voorspellen, noch te vermijden'' zouden zijn. Haar eerste beroerte kreeg Thatcher eind vorig jaar, toen ze haar 50-jarig huwelijksfeest vierde op Madeira. Thatcher, die begin deze week haar laatste boek, Statecraft, liet voorpubliceren in het Eurosceptische dagblad The Times, heeft al haar spreekbeurten ,,definitief '' afgezegd, aldus een woordvoerder. Volgens hem is ze niet verlamd. Eén Britse krant meldde dat Thatcher al langer lijdt aan geheugen- en concentratieverlies en dat ze doof raakt.

Juist vandaag drukte The Times, resultaten af van een opiniepeiling onder leidinggevende leden van de Conservatieve Partij, waaruit blijkt dat een grote meerderheid haar ideeën ,,onpraktisch en uit de tijd'' vindt. Ze suggereerde deze week dat het Verenigd Koninkrijk zich het beste kan terugtrekken uit de EU, omdat die toch niet luistert naar Britse hervormingsplannen.

De nieuwe Tory-leider, Iain Duncan Smith, die ooit gold als Thatchers erfgenaam, doet er alles aan het thema Europa te vermijden, omdat het de partij blijft verdelen. William Hague, zijn voorganger, moest zijn anti-Europese verkiezingscampagne vorig jaar bekopen met een catastrofale nederlaag, omdat een meerderheid van de Britten meer geïnteresseerd is in hervorming van de publieke sector dan in het vermeende gevaar van een integrerend Europa.

,,Thatcher heeft een speciale plek in de geschiedenis van de partij'', zei Stephen MacLoughlin, voorzitter van de Tory-kieskring Bournemouth West. ,,Maar de tijden zijn veranderd. Daarom moet ze elegant opzij stappen en degenen die [nu] verantwoordelijk zijn hun gang laten gaan.''

Met haar interventies, onder meer tijdens de arrestatie van de Chileense dictator Pinochet in 1998 en 1999, `kaapte' Thatcher verscheidene partijcongressen. De meest strijdlustige premier sinds Winston Churchill zou nu vooral het ,,kleinzielige, xenofobische en ruziënde imago van de Little Englanders versterken'', aldus Francis Maude, een liberale Tory en oud-woordvoerder voor Buitenlandse Zaken.

Partijleider Duncan Smith, die weigerde commentaar te geven op haar nieuwe boek, zei ,,bedroefd'' te zijn over Thatchers toestand en wenste haar een ,,snel herstel''. Michael Dobbs, een voormalig ondervoorzitter van de partij, zei dat Thatchers besluit ,,haar kan helpen bij een eerlijker beoordeling in de geschiedenis''.

Thatcher sloeg eerder een uitnodiging af om in juni de twintigste verjaardag van de Britse overwinning in de strijd om de Falkland-eilanden bij te wonen. Sir Denis, haar man, was daarvoor te zwak, aldus Thatcher.

Die oorlog, die haar bijnaam als Iron Lady vestigde, redde volgens sommigen haar premierschap, nadat ze door haar economische hervormingen onpopulair was geworden. Haar onverzettelijkheid over Europese integratie leidde later tot ruzie in haar kabinet en een machtsstrijd die haar fataal werd.