Strafschoppen

Een wedstrijd van betekenis zou altijd in een strafschoppenserie moeten eindigen. De penalty is modern drama, vooral op televisie. In de close-up van de ogen zie je opeens de ravage die het leven heeft aangericht bij de penaltynemer. De ogen zijn hun glans kwijt. Van de bravoure van de laatste dribbel is niets meer over. Het lef tot enige vorm van zelfverklaring is gedoofd. De speelse gedachte aan een mooie toekomst met het meisje is in totale blindheid vergaan. Alle penaltynemers hebben een ongelukkige jeugd gehad.

De ontlading na een goed geplaatste strafschop is even heftig. Het lachje van de onsterfelijkheid was nooit breder, de nonchalance van geluk nooit groter. Als helden lopen ze terug naar de middencirkel. De ogen omgetoverd tot karbonkels, de blik opgetuigd tot een speer van smaragd.

Een strafschop nemen is kunst.

Liam Brady van Arsenal was een tovenaar op de stip. Zuinig aanloopje, geplaatst schot, altijd raak. Gerrie Mühren van Ajax kon er ook wat van. Maradona: succes verzekerd. Grote strafschopnemers zijn linksvoetig. Het mooist vond ik de strafschoppen van keeper Dino Zoff. De hele wedstrijd zag je hem als een siertuintoerist tussen de doelpalen kuieren – geen leven in te krijgen. Maar voor een strafschop werd hij wakker. Dan snelde hij het veld over: `Geef hier, die bal.' Zoff was beter in het scoren dan in het pareren van strafschoppen.

In Nederland worden strafschoppen niet serieus genomen. Cruijff wou er niet eens op trainen. `Penalty's zijn een oneigenlijk onderdeel van het spel', proclameerde hij eens in zijn oneindige wijsheid bij Mart Smeets. Ook Van Hanegem wil er zijn handen niet aan vuil maken. De bondscoaches Beenhakker, Hiddink en Rijkaard staken een sigaretje op als er op strafschoppen werd geoefend.

De gevolgen zijn bekend.

Donderdagavond, in de Kuip, was er in de beslissende strafschoppenserie weinig terug te vinden van een Béjart-achtige finesse. Hengsten met die bal, was de boodschap. Lukraak op doel af met de logica van pats-boem. Penalty's op het lijf geschreven van Bosvelt, Heintze en Ooijer. Shinji Ono was iets kunstzinniger in zijn traptechniek, maar ook hij bleef ver van de touch van Liam Brady. De strafschop van Pierre van Hooijdonk blaakte van zelfvertrouwen, maar een uit fluweel gebeitelde trap was het niet.

Voor het legioen was het allemaal eender.

Donderdagavond werd andermaal bevestigd dat penalty's een hoog reli-gehalte hebben. Ik zag pure heidenen verstijven in een religieuze smeekbede. Meisjes, in hun polderschoonheid terminaal kapotgepearct, sloten de ogen en prevelden met gevouwen handen een soortement gebed bij de aanloop van Van Wonderen. Tussen Bert van Marwijk en Mario Been ontstond ook een cross van luttele mystieke gebaren rond hun wederzijdse gezichten. De Heer op de stip als monopoliehouder van een strak schot, zou het?

Dan rijst de vraag: wat hebben Cruijff, Van Basten, Seedorf, De Boer, zowaar Pelé en Puskas uitgevreten om de gunst van de Heer in zo'n beslissend moment te verspelen? Ook dat is het mooie van penalty's: zondaars, twijfelaars en wankelmoedigen worden ter plekke afgerekend. In dat perspectief krijgen de tranen van Pierre van Hooijdonk een diepere betekenis. De matchwinnaar triomfeerde niet alleen over de vijandige legioenen, hij triomfeerde over God. Want als er een heiden bij Feyenoord rondloopt dan is het wel Pierre.

Drama, religiositeit, dood en onsterfelijkheid: het zijn metafysische grootheden die je in een pass, een dribble of een schampschot in de kruising à la Van Bommel niet kunt traceren als een atoom van het Hogere. In penalty's wel. Daarom is een strafschop op de paal ook zo vernietigend: ultieme treiterkunst van God.

Ik hoorde van Jan Mulder, directeur Strafschoppenhogeschool van Bussum, dat de kijkers van Barend & Van Dorp die donderdagavond om kwart over tien met honderdduizenden wegliepen naar de penaltystip van Feyenoord. Mulder kon er om lachen, Barend en Van Dorp niet. Voor de charlatans in televisierechten moet het het nu duidelijk zijn: geen bedrag is te hoog als de wedstrijd maar beslist wordt in een adembenemende strafschoppenserie. Dat een kruidenier als Van den Herik deze wijsheid is ontgaan, zegt alles over zijn ziel: Jorien is een notoire heiden.