Politiek systeem 3

Het J'accuse van Guido Enthoven et al. staat op de opiniepagina en niet op de voorpagina, zoals dat van Emile Zola. De NRC-redactie heeft het `manifest' daarmee haar juiste plaats gegeven. Want, hoe sympathiek op zichzelf ook, dit manifest zal niet voor de grote vernieuwing zorgen. De auteurs denken dat door te leren en slim te zijn de betere toekomst aanstaande is.

Helaas, door de bestaande situatie te begrijpen (leren) kan men maximaal een lineaire extrapolatie naar de toekomst genereren en strategen weten dat de toekomst zo niet in elkaar zit.

Het beste voorbeeld is nog altijd het uiteindelijke falen van het plan-Schlieffen (de Duitse generaal die de weg naar de zege in de Eerste Wereldoorlog plande): de eerste dertig dagen van de oorlog perfect voorspeld, maar niet op het improvisatievermogen van de tegenstander gerekend. Kennis is alleen nuttig binnen een vernieuwingsstreven als er bekende en herhaalde taken moeten worden uitgevoerd. Voor de realisatie is improvisatietalent echter veel belangrijker; het vermogen om onbekende situaties het hoofd te bieden. Het aloude begrip, weten waar je naar toe wilt en hoe dat te bereiken, mis ik helaas volledig in bovengenoemd, overigens lezenswaardig, manifest.