Markerwaard is echt niet nodig

Er waren eind jaren zeventig ,,onvoldoende goede argumenten'' om het Markermeer droog te leggen, schrijft architect Leo Q. Onderwater (Opiniepagina, 28 februari), maar nu is de inpoldering volgens hem urgenter dan ooit. Nee, het was precies andersom. De Markerwaard ging van de kaart, omdat er een heel goed en doorslaggevend argument was om níet in te polderen. Aanleg van een Markerwaard brengt onherstelbare schade toe aan het cultuurhistorisch onvervangbare landschap van Waterland en De Zeevang. Het is dus niet voor niets dat de regering in de jaren tachtig dat gepolder afblies.

En los daarvan, waarom zou je de Markerwaard droogleggen? Omdat er geen ruimte is op het `oude' land? Onzin. Er is ruimte zat. Tijdens de zogeheten Noordvleugelconferentie van oktober 2001 is nog makkelijk plek gevonden voor zo'n 190.000 woningen, vele hectaren bedrijfsterrein en een paar miljoen m² kantoorvloer. Daar is echt geen Markerwaard voor nodig. Bovendien ligt die op de domste plaats die je kan bedenken ten opzichte van waar het geld verdiend wordt in Nederland (en dus de arbeidsplaatsen zijn), namelijk in de Amsterdamse binnenstad, de Zuidas en rond Schiphol. Daar investeren overheid en markt in bestaande en nieuwe werkgelegenheid en nergens anders, zeker niet grootschalig.

Het zal al alle inventiviteit vergen om bij Almere voldoende werkgelegenheid te ontwikkelen (en dat wordt een echte grote stad van 400.000 inwoners). Het getuigt dan ook van een onvoorstelbare naïveteit van Onderwater te menen dat bedrijventerreinen bij de twee bedachte steden van in totaal 250.000 inwoners,,de plaatselijke bevolking werkgelegenheid bieden''. Daarvan is nou precies al vele malen bewezen dat het zo niet werkt. In zo'n uithoek kan je iedere vorm van werkgelegenheid wel vergeten, zeker de kantorensector zal gek zijn om daar te gaan zitten. Daar woningen bouwen betekent dus alleen maar nog meer woon-werkverkeer en nog over een grote afstand ook, want al die inwoners moeten echt naar Amsterdam of nog verder ten zuiden daarvan om te werken. Dat los je niet op door een spoorlijn bij Oosthuizen aan te laten haken op het boemeltje van Purmerend naar Hoorn.

De Markerwaard aanleggen voor de recreatie of de natuur misschien? Dat is nou precies wat er al in overweldigende mate aanwezig is in en langs het Markermeer. Een onzinnig argument dus. In de Randstad zijn we eindelijk bezig met het zo intensief mogelijk gebruiken van de ruimte die er is. Dus hebben alle grotere steden de taak op zich genomen zoveel mogelijk binnen het stedelijk gebied te bouwen, en waar sprake is van stadsuitbreidingen in hogere dichtheden te bouwen dan tot nu toe gebruikelijk. Juist om het groen eromheen te sparen. En waar er buiten het stedelijk gebied gebouwd wordt gaat dit eindelijk gebeuren in nauwe samenhang met een kwaliteitsimpuls van het groen. Als we doorgaan met op grote schaal nieuw land maken, is er geen enkele dwingende reden zorgvuldig met het huidige land om te gaan, terwijl dat juist de beste manier is om versnippering van het open landschap van het Groene Hart tegen te gaan.

Onderwater meent dat de beslissing tegen de aanleg van de Markerwaard niet genomen is op basis van een rationele analyse. Daar heeft hij gelijk in. Dat hoeft namelijk ook niet, want alle cijfers en feiten zijn al langdurig tot ver achter de komma uitgemeten en bekend. En al die cijfers en feiten wijzen er al langdurig op dat het afwijzen van de Markerwaard helemaal niet alleen maar gebeurt op grond van het ecologisch belang. De Markerwaard aanleggen zou vooral van onbetamelijk slechte ruimtelijke ordening getuigen. Daarom staat er in het derde deel van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening (volgende week in de Tweede Kamer), dat grootschalige inpolderingen in het IJsselmeergebied zijn uitgesloten en dat de ruimtelijke reservering voor de Markerwaard vervalt. Geen enkel voorbehoud of de gebruikelijke slagen om de arm van onze nationale mitsen-en-maren-fabriek in Den Haag. Nee, harde Haagse mannentaal.

Gerrit van der Plas is planoloog in Amsterdam.