`Leger VS wil ruim 400 JSF's minder kopen'

De Amerikaanse strijdkrachten zullen waarschijnlijk ruim 400 minder Joint Strike Fighter (JSF)-gevechtsvliegtuigen aanschaffen dan verwacht. Dat meldde de zakenkrant Wall Street Journal gisteravond.

De krant zei zich te baseren op uitspraken door functionarissen van het Amerikaanse ministerie van Defensie.

Als de VS minder JSF's kopen dan verwacht, kan dat directe gevolgen voor de Nederlandse staatskas hebben. Het kabinet besloot vorige maand om te participeren in het ontwikkelingsprogramma van de JSF. Daartoe moet voor 800 miljoen dollar een `ticket' bij de Amerikanen worden gekocht, zodat Nederlandse bedrijven kunnen meedoen aan de ontwikkeling van de JSF. Dat vliegtuig moet op termijn de F-16 vervangen. De Kamer moet het kabinetsbesluit overigens nog goedkeuren.

Het kabinet heeft voor het JSF-project een complexe financiële constructie ontworpen. Kern daarvan is dat de overheidsinvestering van 800 miljoen dollar terugkomt als Nederland meeprofiteert van de wereldwijde verkoop van JSF's. Bovendien betaalt de industrie een deel van de investering terug als ze omzet gaat draaien. De regeling zal evenwel alleen succesvol zijn als er genoeg toestellen worden verkocht.

In de huidige plannen gaat het kabinet uit van een wereldwijde verkoop van 4.500 JSF's. Nederland zelf gaat waarschijnlijk 85 toestellen aanschaffen. De Amerikaanse strijdkrachten zijn in die plannen met 2.800 toestellen veruit de grootste afnemer. Maar een deel van die strijdkrachten – de marine en de mariniers – wil nu 409 toestellen minder bestellen dan gepland.

Het voorstel maakt deel uit van een omvangrijk plan dat volgens de Wall Street Journal woensdag met minister van Defensie Rumsfeld is besproken. In dat plan wordt minder nadruk gelegd op straaljagers en meer op patrouillevliegtuigen en schepen.

Behalve een geringer aantal JSF's zullen ook 88 minder F-18 jagers worden aangeschaft. Ook zal de omvang van de squadrons bij de US Navy en het Marine Corps worden ingekrompen.

Als de VS minder JSF's kopen, stijgen de kosten van het project. Bovendien zullen de inkomsten voor Nederland tegenvallen omdat er wereldwijd minder vliegtuigen worden verkocht. Critici, waaronder het Centraal Planbureau (CPB), hebben gewaarschuwd voor dit soort financiële onzekerheden. Volgens het CPB wegen de kosten van het `ticket' voor het ontwikkelingsprogramma niet op tegen de risico's en is het verstandiger om over een paar jaar een opvolger van de F-16 kant en klaar `van de plank' te kopen.

De Tweede Kamer debatteert op 2 april over de JSF-kwestie. Het is nog steeds onduidelijk of een Kamermeerderheid het kabinet zal volgen in zijn keuze voor het Amerikaanse toestel.