Jerry Springer-taferelen bij Montfort-proces

Het proces tegen de verdachte in een moordzaak op vier Nederlanders in Frankrijk, in 1999, is gisteren begonnen. Een getuige was ineens analfabeet geworden en de zus van de verdachte werd uit de zaal verwijderd.

`Beestachtig vermoord voor 11.400 francs', luidde een kop in een plaatselijke krant, gisteren bijna drie jaar na de moord op twee Nederlandse echtparen bij de opening van het proces tegen de enige verdachte Kamel Ben Salah (38). Journalisten van dezelfde krant stonden samen met de rest van de Franse en een groot deel van de Nederlandse pers en een vijftigtal manschappen van de mobiele eenheid op de stoep van de plaatselijke rechtbank een streng Bonapartistisch gebouw, waarvan het zittingszaaltje met zijn hoge, beschilderde balkenplafond en zware lambriseringen nog het meest doet denken aan de salon van een herenboerderij. Vlak voor aanvang konden de cameraploegen en fotografen de verdachte en drie, geëmotioneerde, kinderen van de vermoorde echtparen uitgebreid filmen en fotograferen. Ben Salah had toestemming gegeven.

Toch zijn er veel aanwijzingen, dat hij in de nacht van 20 op 21 mei 1999 een bloedbad aanrichtte in La Boupillère, een oude boerderij even buiten het Zuid-Franse Montfort, aan de rand van de Pyreneeën. De eigenaar, Artie van Hulst (51) uit Oss, werd er als eerste om het leven gebracht, met schoten uit een jachtgeweer. Zijn vrouw Marianne (50), en haar zus Dora (56) en haar man Johan Nieuwenhuis (62) werden later vermoord, na hun terugkeer van een etentje in een nabij gelegen restaurant. Hun handen en voeten waren met plakband samengebonden, hun monden dichtgeplakt en hun keel doorgesneden. Johan Nieuwenhuis vertoonde tekenen van ernstige marteling, onder meer waren pezen in zijn rechterbeen en -hand doorgesneden.

Kamel Ben Salah, een werkloze hasjhandelaar, was naar eigen zeggen de laatste die beide echtparen in leven had gezien. Hij verrichtte schilderswerkzaamheden in het huis. Hij was op 17 mei begonnen met zijn werk. Vanaf die dag wordt, tot de nacht van de moorden, verschillende keren vergeefs getracht geld op te nemen met gestolen bankpassen van Van Hulst.

Na de moorden lukken de geldopnames wel, met drie van de dan in totaal elf ontvreemde bankpassen. Het vermoeden is dat Nieuwenhuis gemarteld is om hem zijn pincode te ontlokken. Ben Salah bleek steeds in de buurt van de geldautomaten verkeerd te hebben, rondom het tijdstip van opname. Een andere aanwijzing is de bloedvlek op een van de gebruikte stukken plakband, die behalve dat van twee slachtoffers ook zijn DNA bleek te bevatten. Ook stond er een vingerafdruk van hem op. Maar Ben Salah heeft vanaf zijn eerste verhoor steeds gezegd, dat hij zich tijdens het schilderen verwond had bij het afsnijden van afplaktape die kennelijk gebruikt is om de slachtoffers te knevelen.

Nadat gisteren de jury de eed had afgelegd en de lange tenlastelegging van moord met voorbedachten rade en marteling was voorgelezen zei de uiterlijk zeer kalme verdachte opnieuw onschuldig te zijn. Zijn advocaat, de flamboyante Edouard Martial, voegde eraan toe, dat één man onmogelijk vier mensen vermoord kan hebben.

De eerste zittingsdag van het proces, dat in principe tot 5 april duurt, eindigde aan het eind van de middag op tumultueuze wijze. Getuige Xavier Loncle zei zich niets meer te herinneren van de belastende verklaringen die hij tijdens het onderzoek tegenover de gendarmerie had afgelegd. Toen de advocate van de nabestaanden, Jacoba de Jongh-Gunand, hem vroeg of het zijn handtekening was die onder de verklaring staat, bevestigde hij dat nog. Maar toen vervolgens officier van justitie Gérard Aldigé hem aan een kruisverhoor onderwierp, schreeuwde hij dat deze erop uit was hem ,,te laten doorslaan''. Daarop begon hij hevig te trillen en zakte hij in elkaar. Nadat de president van de rechtbank de zitting een kwartier later weer geopend had, stamelde Loncle te kunnen lezen noch schrijven.

Ben Salahs advocaat Martial, die even daarvoor kwaad was geworden omdat de officier het hem onmogelijk had gemaakt deze getuige op zijn beurt te verhoren, stelde vervolgens dat de `gelezen en ondertekend'-formule in de verklaring dus nergens op gestoeld is. Daarop sloot de president de zitting, die maandag hervat wordt. Het gerucht ging rond dat hiermee het proces `kapot' was, maar Martial verklaarde na afloop dat alleen Loncles verklaring nietig was en dat twijfels over het gehele onderzoek van de gendarmerie nu ,,gerechtvaardigd'' zijn.

Het incident met getuige Loncle veroorzaakte verbazing, waaraan de zaal daarvóór al hoorbaar en in toenemende mate lucht had gegeven wegens een reeks getuigenverklaringen die veel weg had van de Jerry Springer-show. De getuigenissen die Ben Salah soms aan het huilen brachten riepen het beeld op van een gezin dat voortdurend ten prooi is geweest aan geweld en incest. Zo had Souad, een zus van Ben Salah, verteld dat Loncle tijdens de verhouding met haar ook een realtie had met een andere zus, dat de vader van haar drie kinderen in de gevangenis zat en dat zij inmiddels was getrouwd met de ex-man van haar moeder.

Op de vraag van de president of Ben Salah inderdaad verdovende middelen gebruikte (volgens sommigen tot vijftig gram hasj per dag) antwoordde zij ontkennend. Maar toen de rechter vroeg ,,Ook geen shit?'', zei ze: ,,Natuurlijk, zoals iedereen.'' Ook de vraag naar de vermeende incestueuze relatie tussen haar broer en een andere zus beantwoordde ze ontkennend, om vervolgens toe te geven dat ze hen wel naakt samen in bed had aangetroffen. Na afloop werd Souad – ,,niet hij, maar ik in staat ben te doden als ik kwaad ben'', zei ze – met geweld de zaal uitgezet, omdat zij tegen de wil van de rechter haar broer in de verdachtenbank een kus wilde geven.