De rijdende bank komt eraan

De Nederlandse banken sloten vorig jaar meer dan driehonderd filialen. In het Utrechtse dorp Cabauw ging het Rabobankfiliaal dicht. De bankbus biedt uitkomst voor de oudere inwoners.

De 70-jarige Toos Boere zit al tientallen jaren bij de Rabobank. Haar ouders bankierden bij de Boerenleenbank, de voorganger van de Rabobank. Ja, het was wel even pijnlijk voor haar, toen ze hoorde dat het Rabobank-kantoor in haar geboortedorp Cabauw de deuren zou sluiten. Er wonen zo'n zevenhonderd mensen in Cabauw. ,,Zo'n bank is een stuk sociaal contact. Vooral voor de ouderen en alleenstaanden. Je hebt hier helemaal niets meer.''

Sinds januari komt daarom de bankbus van Rabo in Cabauw, twee keer per week op dinsdagmiddag en op vrijdagochtend. De enige dienstverlening die het plaatsje nog kent. Ooit was er een supermarkt in het dorp, een Spar. Maar niemand van de aanwezigen in de Rabobankbus weet meer wanneer die winkel precies is vertrokken. ,,In 1992 misschien'', oppert de 76-jarige Jo de Kruijf.

Deze ochtend om half elf is het spitsuur bij het busje. De Fiat Dukato staat geparkeerd aan de rand van het dorp, vlak bij een serie aanleunwoningen. De rijdende bank is van binnen net een echt kantoor, alleen kleiner. Er zijn twee loketten met dik glas, waarachter medewerkers zitten. Er zijn folders, en een comfortabel bankje voor wachtende cliënten. Ze komen er om wat euro's op te halen, een betaalopdracht in te leveren. Een enkele keer wordt zelfs een heuse reisverzekering afgesloten. Iedereen kent elkaar. Een identiteitsbewijs is hier niet nodig. De klandizie bestaat voornamelijk uit ouderen. ,,Te brengen heb ik niks, ik moet alleen maar betalen. En ik kom om geld op te halen'', zegt een lachende Toos Boere.

Het filialenlandschap van de Nederlandse banken is de afgelopen jaren onderhevig aan ingrijpende veranderingen. De groei van bankieren via het internet, de telefoon en de aanwezigheid van ruim 2.600 geldautomaten, hebben de oorspronkelijke functie van het traditionele bankfiliaal uitgehold. Steeds minder mensen maken nog de gang naar het bankloket om geld op te halen. Het onderhouden van een groot netwerk van vestigingen is daardoor te duur geworden voor de meeste banken. Rabobank gooide in 2001 de deuren dicht van 79 kantoren, ABN Amro van 145, en Fortis van 71. SNS Bank sloot in 2000 en 2001 zo'n 60 filialen. Dit jaar zet de sanering zich verder voort. ING Bank bevestigde deze week dit jaar in ieder geval 17 kantoren te sluiten. ABN Amro is voornemens te stoppen met de activiteiten van nog zo'n 115 vestigingen en Fortis vermindert zijn netwerk verder met 75 kantoren.

Vooral oudere mensen hebben last van deze saneringsoperatie. Zij hebben geen zin om te pinnen, te internetten, of kunnen dat niet. Ze voelen zich onveilig op straat bij de geldautomaat en missen vaak het sociale praatje. De banken hebben deze problematiek inmiddels onderkend. De Nederlandsche Vereniging van Banken onderzoekt hoe de toegankelijkheid van de banken in de toekomst kan worden gewaarborgd.

De Rabobank in Lopik, de eigenaar van de bankbus, heeft alvast een keuze gemaakt. ,,Wij hebben de sluiting in Cabauw vijftien maanden van te voren aangekondigd, en er een voorlichtingsavond over georganiseerd. Alle klanten waren uitgenodigd'', vertelt Peter van der Peet, directeur van de Rabobank in Lopik. Het installeren van pinmachines viel af als optie. Te duur. ,,Voor een automaat ben je jaarlijks minimaal 50.000 euro kwijt. Denk aan transportkosten, de beveiliging van het gebouw waar het inzit'', zegt Van de Peet. ,,We hebben uiteindelijk voor de bus gekozen. Alleen hier en in Heereveen wordt er met een bankbus gewerkt, maar het zou me niet verbazen als het in de toekomst vaker zal gebeuren. Nee, het is niet rendabel. Het is vooral goodwill. De oudere cliënten hebben de bank groot gemaakt, dat mag je niet vergeten.''

In Cabauw zijn de Rabobank-klanten zijn zeer te spreken over het initiatief van de bank. ,,Het is prachtig. Je komt hier altijd mensen tegen. Er zit van alles tussen'', zegt Jo de Kruijf. ,,Heb ik mijn betaalopdracht wel goed ingevuld?''