Snelle wereld, slome regels

Wat goed is, komt snel, wat snel komt, kan diep vallen.

Versatel, een verliesgevende exploitant van een glasvezelkabelnetwerk, was twee jaar geleden een beurslieveling. Nu dreigt Versatel weerspannige obligatiebeleggers met uitstel van betaling om een financiële sanering af te dwingen.

De bestaande aandeelhouders worden grotendeels weggevaagd, doordat de obligatiebeleggers hun schuldpapier omzetten in nieuwe aandelen. Pluspunt: de rentelasten van 184 miljoen euro op de obligaties verdwijnen ook. De koers sukkelt rond een halve euro. Versatels nettoverlies vorig jaar: 379 miljoen.

Natuurlijk zijn er niet louter verliezers. De topmanagers die de gok waagden om Versatel te beginnen en de beleggers van het eerste uur zijn rijkelijk beloond.

De parallel met recente debâcles van Amerikaanse pioniers, zoals Global Crossing, dringt zich op. Bij Global Crossing loopt een onderzoek naar de boekhoudkundige verwerking van transacties met concurrenten. Zij kochten capaciteit op elkaars netwerken, die de verkoper als omzet boekte en de koper als investering. Bij Versatel blijkt vorig jaar 9 procent van de 256 miljoen euro omzet afkomstig te zijn van ,,klanten waarvan Versatel ook assets heeft gekocht voor het gebruik in het eigen netwerk''.

En de pioniers, hoeveel verdienden zij? Deze week, twee jaar geleden, bijna op de internet-beurspiek, verkochten grootaandeelhouders NPM, Fortis, Paribas en topmanagers/mede-oprichters een deel van hun aandelen. De vijf topmanagers verdienden toen samen zo'n 25 miljoen euro.

Wie meer details zoekt, komt echter bedrogen uit. De Nederlandse financiële regelgeving, die openbaarheid en transparantie beoogt, faalt. Bovengenoemde verkoop van aandelen door de top staat bijvoorbeeld niet op de lijst van transacties van bestuurders en commissarissen die beurswaakhond Autoriteit Financiële Markten (vroeger STE) bijhoudt.

Uit de rapportage van grote beleggers bij diezelfde controleur kan een lezer opmaken dat Versatel nog diverse grootaandeelhouders heeft als Fortis en Paribas. Helaas, die informatie is verouderd. Door slechte wetgeving hoeven in bepaalde situaties, zoals bij omvangrijke aandelenemissies, grote beleggers hun aandelenverkopen niet te melden.

Het ministerie van Financiën werkt aan verbeteringen. En dat bij een wet die in 1992 van kracht werd en wegens ernstige manco's in de praktische uitvoering al eens is gewijzigd. Nieuwe herziening dringt.