Muis is mens

Met de boeken over Harry Potter en de daarop volgende Harry-hype, is de jeugdboekenwereld het spoor bijster geraakt. Uitgevers buitelen over elkaar heen om iets soortgelijks te ontketenen. Maar dat valt niet mee. Krankzinnige bedragen worden neergeteld voor matige manuscripten.

In Nederland is uitgeverij Vassallucci, nieuwkomer in de kinderboeken, nog het meest opvallend gebrand op het binnenslepen van een nieuwe hit. Eerst was er de tegenvallende elfenthriller Artemis Fowl van Eoin Colfer, waarvan het goud glanzende omslag nog het beste was. Nu is er De tijd stopt niet voor muizen van de debuterende Amerikaan Michael Hoeye. Er komt een hele serie over zijn hoofdpersoon Hermux Tantamoq – net als over Artemis Fowl, en over Harry Potter.

Hermux Tantamoq is geen kind met magische krachten en ook geen fantasie-schepsel, maar een muis. Dat is nog wel verfrissend te noemen. Alleen doet het er zo weinig toe, want de wereld van Hermux mag dan bevolkt worden door allerhande knaagdieren, consequenties voor het verhaal heeft dat niet of nauwelijks. Hermux' wereld is die van ons, mensen. Hermux is klokkenmaker. Hij eet graag donuts en drinkt koffie. Hij woont in een flat. Hij heeft een artistieke, blinde vriendin die hem meetroont naar de opera, en zijn huisdier is een lieveheersbeestje.

De tijd stopt niet voor muizen begint nog veelbelovend. Avonturierster/waaghals/vliegenierster Linka Perflinger bezoekt Hermux' winkeltje met een kapot horloge. `Ze had geen make-up op. Alleen haar natuurlijke vacht.' De klokkenmaker is zeer onder de indruk van haar schoonheid. Als ze haar klokje de volgende dag niet komt ophalen, maar spoorloos verdwenen blijkt, komt hij, via allerlei omwegen, in actie. Helaas is De tijd stopt niet voor muizen een rommelig boek met een rammelend plot geworden. Het verhaal komt langzaam op gang en heeft weinig dwingends. En de uiteindelijke ontknoping valt tegen.

Astrid Lindgren heeft ooit gesteld dat een kinderboekenschrijver grappen kan maken die alleen kinderen leuk vinden, of grappen die kinderen en volwassenen waarderen, maar geen grappen die uitsluitend volwassenen begrijpen. Zij was misschien iets te rigide, met een enkele knipoog of kwinkslag naar de volwassen lezer is niet zoveel mis, maar Hoeye zondigt wel heel fors tegen deze regel. Zijn debuut is, behalve als een spannend avontuur, bedoeld als een parodie op de mensenwereld, maar dan vooral op de wereld van de grote mensen. En dan gaat het juist over die gebieden waarvan de meeste kinderen nog geen notie hebben. Voor een volwassen lezer is het nog wel grappig, even, maar het wordt allemaal slaapverwekkend breed uitgemeten.

De uitweidingen, bijvoorbeeld over het vertoonde in de opera of over de idiotie van de schoonheidsindustrie, houden de intrige nodeloos lang op. Zo ook over het failliet van de binnenhuisarchitectuur. De hal van de flat van de hoofdpersoon wordt opnieuw ingericht, met rollen prikkeldraad en zwart plastic, een kaal peertje en een afzetlint: `De hal als metafoor voor de stad. Die de toeschouwer verbindt met het leven in de onderbuik van de stad. (...) Het is revolutionair (...). De binnenruimte ontdaan van sentiment en valse schijn. De integratie van het gevaar en het vuil van de straat zelf.' Hermux een Potter, Hoeye een Rowling? Nou nee.

Michael Hoeye: De tijd stopt niet voor muizen. Uit het Amerikaans vertaald door Ineke Lenting. Vassallucci.

Vanaf 10 jaar. 275 blz. € 15,95