Een dwarse ijzervreter

Klein van stuk en pezig was hij, met een weerbarstige pluk witgeworden haar op zijn hoofd en in zijn fonkelogen de blik van de self-made man die de rebel uit zijn jonge jaren in zich had bewaard: Samuel Fuller (1911-1997), ex-misdaadjournalist, -pulpschrijver en -opdrachtscenarist, en tijdens WO II infanterist in het 16de regiment van het 1e Amerikaanse Leger, bijgenaamd `The Big Red One'. Aan zijn krijgsjaren 1942-'45 hield Fuller, behalve meerdere legeronderscheidingen (waaronder een Purple Heart), meerdere films over, waaronder The Big Red One. Bij zijn laatste bezoek aan Nederland, enige tijd voor zijn dood, gaf hij in een zaal met cinefielen een inkijkje in zijn rijke leven. Gezeten in een royale fauteuil op het podium van de inmiddels aan de vooruitgang geofferde Amsterdamse buurtbioscoop Desmet, praatte hij met interviewer Thijs Ockersen (maker van de documentaire Sam Fuller and The Big Red One) honderduit over het verleden. Uit iedere anekdote en sarcastische opmerking over de filmindustrie en de Hollywood-studiobonzen werd zonneklaar dat de al jaren in Parijs wonende oude ijzervreter met de lach van een schorre kraai nog geen spat was veranderd.

Fuller horen praten was als het luisteren naar de essentie van de twintigste eeuw, waarin individuele vrijheid en economische voorspoed met bloed, zweet en tranen werden veroverd en heroverd, maar waarin ook steeds minder speelruimte overbleef voor doe-het-zelvers en piraten zoals Fuller er zelf een was. Evenals legendarische tijdgenoot-filmmakers als Don Siegel en Raoul Walsh stond de onverbeterlijke sigarenroker garant voor stoere westerns (I shot Jesse James, 1948), oorlogsfilms (The Steel Helmet, 1950) en noir-achtige thrillers (Pick up on South Street, 1953): eerlijke, vaak confronterende lowbudget-genrecinema waarvoor tegenwoordig noch in de zepige arthousecultuur, noch tussen het afgevijlde commercieproduct plaats is.

Wie Fullers gefictionaliseerde maar ongeromantiseerde oorlogsherinnering wil zien, kijkt vanavond naar The Big Red One, waarover de regisseur zelf die middag in Amsterdam zei dat de producenten ervan wat hem betreft de pot op konden. Het gevoel zal, zoals altijd, wederzijds zijn geweest.

The Big Red One (Samuel Fuller, 1980, VS), RTL5, 20.30-22.40u.